એપ્રિલ થી જુલાઈ 2026 દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારનો ફિસ્કલ ડેફિસિટ વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના **26.8%** રહ્યો છે. ટેક્સ રેવન્યુમાં **11%** ના ઉછાળાને કારણે સ્થિતિ મજબૂત છે, પરંતુ સામે પક્ષે રાજ્યોનો ડેફિસિટ **3.3%** સુધી પહોંચવાની આશંકા છે.
કેન્દ્રની મજબૂત સ્થિતિ અને ઈન્ફ્રા પર જોર
કંટ્રોલર જનરલ ઓફ એકાઉન્ટ્સના તાજેતરના આંકડા મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર તેના 4.3% ના વાર્ષિક ફિસ્કલ ડેફિસિટ ટાર્ગેટને હાંસલ કરવા તરફ આગળ વધી રહી છે. આ સફળતા પાછળનું મુખ્ય કારણ ગ્રોસ ટેક્સ રેવન્યુમાં આવેલો 11% નો વધારો છે, જે અંદાજિત 9% કરતા ઘણો વધુ છે. ખાસ કરીને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટમાં સરકારે આક્રમક ખર્ચ કર્યો છે, જેમાં ડિફેન્સ, રેલવે અને નેશનલ રોડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે કેપિટલ એક્સપેન્ડિચરમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ 30% નો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
રાજ્યો પર વધતું નાણાકીય દબાણ
કેન્દ્રની સરખામણીએ રાજ્યોની સ્થિતિ થોડી કથળી રહી છે. પ્રોજેક્શન્સ મુજબ, રાજ્યોનો ફિસ્કલ ડેફિસિટ 3.3% સુધી જઈ શકે છે, જે 3.1% ના ટાર્ગેટ કરતા વધારે છે. GST કલેક્શનમાં જોવા મળતી ધીમી ગતિ અને રાજ્યોના પોતાના કેપિટલ પ્રોજેક્ટ્સના ખર્ચને કારણે આ નાણાકીય દબાણ વધ્યું છે.
રડાર પર કયા જોખમો છે?
આગામી સમયમાં ગ્લોબલ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ખાસ મહત્વના રહેશે. જો બ્રેન્ટ ક્રૂડ $90 પ્રતિ બેરલની સપાટીને વટાવે, તો તે ફિસ્કલ ગણતરીઓ ખોરવી શકે છે. આ ઉપરાંત, નામિનલ GDP ગ્રોથ જો 10% ના અંદાજ કરતા ઓછો રહે, તો ટેક્સ કલેક્શન પર તેની નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. હાલના તબક્કે, સરકાર Reserve Bank of India (RBI) પાસેથી મળતા ડિવિડન્ડ દ્વારા આ જોખમોને મેનેજ કરવાની તૈયારીમાં છે.