ભારતમાં પ્રાઈવેટ કેપિટલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ક્વાર્ટરમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. પ્રોજેક્ટ એનાઉન્સમેન્ટમાં **૪૯%** નો ઘટાડો થયો છે, જે દર્શાવે છે કે રોકાણકારો હવે પરંપરાગત મેન્યુફેક્ચરિંગને બદલે ડેટા સેન્ટર અને ન્યુક્લિયર એનર્જી જેવા ક્ષેત્રો પર જ ધ્યાન આપી રહ્યા છે.
કેપેક્સમાં ઘટાડો અને બદલાતી ગતિવિધિ
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતનું પ્રાઈવેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાયકલ થોડું ધીમું પડ્યું છે. વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં કુલ ₹૩૦ લાખ કરોડના પ્રોજેક્ટ એનાઉન્સમેન્ટ સાથે ૩૩% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં આ ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં પ્રોજેક્ટ એનાઉન્સમેન્ટમાં સીધો ૪૯% નો ઘટાડો થયો છે, જે સાબિત કરે છે કે તેજી માત્ર ગણ્યા-ગાંઠ્યા સેક્ટર્સ પૂરતી જ મર્યાદિત હતી.
ખાસ સેક્ટર્સ પર જ ધ્યાન
ઘણા પ્રોજેક્ટ્સ હવે માત્ર ડેટા સેન્ટર્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ન્યુક્લિયર એનર્જી જેવા કેપિટલ-ઈન્ટેન્સિવ સેક્ટર્સમાં જ કેન્દ્રિત છે. જો આ મોટા પ્રોજેક્ટ્સને બાજુ પર મૂકીએ, તો બાકીના મેન્યુફેક્ચરિંગ અને રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં રોકાણની સ્થિતિ નબળી છે. કંપનીઓ હવે પરંપરાગત રીતે નવા પ્લાન્ટ નાખવાને બદલે માત્ર આધુનિક ટેકનોલોજી અને એનર્જી સેક્ટરમાં જ રસ દાખવી રહી છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં પડકારો
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં મેન્યુફેક્ચરિંગ PMI વધીને ૫૫.૧ ના ૭ મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હોવા છતાં, નવી લોન્ગ-ટર્મ મૂડીનો પ્રવાહ જોવા મળતો નથી. ખાસ કરીને MSME સેક્ટર હાલ દેવું ઘટાડવા કે કેશ રિઝર્વ રાખવા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યું છે, જેના કારણે નવી ક્ષમતા વધારવાનું કામ ઠપ છે.
ભૌગોલિક તણાવ અને સાવચેતી
વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા તણાવ અને ખાસ કરીને અમેરિકાની ટેરિફ પોલિસી અંગેની અનિશ્ચિતતાને કારણે નિકાસ કરતી કંપનીઓ ખૂબ સાવચેત થઈ ગઈ છે. કંપનીઓ અત્યારે નવી મશીનરી કે પ્લાન્ટમાં નાણાં રોકવાને બદલે રોકડ (Cash) જમા કરવામાં વધુ સુરક્ષા અનુભવી રહી છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
આગામી સમયમાં કોર્પોરેટ જગત તેમની પાસે પડેલી રોકડનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે, તે જોવું સૌથી મહત્વનું રહેશે. જો કંપનીઓ નવા રોકાણ કરતા કેશ હોલ્ડિંગને જ પ્રાધાન્ય આપશે, તો કેપેક્સમાં આ ઘટાડો લાંબો સમય ચાલી શકે છે.