ભારતીય બજારોમાં **10-year bond yields** અને નોમિનલ GDP ગ્રોથ વચ્ચે મોટી ખાઈ જોવા મળી રહી છે. સસ્તું કેપિટલ અને વધતું માર્જિન ફંડિંગ રોકાણકારો માટે જોખમ ઊભું કરી રહ્યા છે, જ્યાં શેરના ભાવ ફંડામેન્ટલ કરતા ઘણા વધારે હોઈ શકે છે.
ભારતીય ફાઈનાન્શિયલ માર્કેટ્સમાં હાલમાં આર્થિક વિકાસ અને મૂડીના ભાવ (Pricing of Capital) વચ્ચે એક મોટું અંતર જોવા મળી રહ્યું છે. ભારતીય અર્થતંત્ર ગ્રોથ કરી રહ્યું છે, પરંતુ દેશમાં રિસ્ક નક્કી કરતું મુખ્ય બેન્ચમાર્ક 10-year government bond yield હાલ 7% ની આસપાસ છે. ઐતિહાસિક આંકડાઓ જોઈએ તો, નોમિનલ GDP મુજબ આ યીલ્ડ 11% ની નજીક હોવું જોઈએ. જ્યારે બોરોઈંગ કોસ્ટ (Cost of borrowing) કૃત્રિમ રીતે નીચી રાખવામાં આવે છે, ત્યારે તે જોખમને સબસીડાઈઝ કરે છે, પરિણામે રોકાણકારો એવા શેરમાં પણ પૈસા રોકે છે જેની લાંબા ગાળાની અર્નિંગ પોટેન્શિયલ નબળી હોય.
માર્જિન ફંડિંગમાં ઉછાળો અને જોખમ
આ નીચા વ્યાજદરના વાતાવરણે સટ્ટાકીય રોકાણને વેગ આપ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં માર્જિન ફંડિંગમાં થયેલો નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે કે રિટેલ રોકાણકારો રેકોર્ડ ગતિએ ઉછીના નાણાં લઈને શેર ખરીદી રહ્યા છે. આ પ્રકારનું વર્તન ખાસ કરીને નોન-લાર્જ-કેપ સેગમેન્ટમાં શેર્સને ઓવરવેલ્યુડ બનાવે છે, જ્યાં P/E રેશિયો બિઝનેસના સાચા પરફોર્મન્સ સાથે કોઈ લેવાદેવા ધરાવતો નથી.
સરકારી દેવું અને ફિસ્કલ હેલ્થ
વર્તમાન રિપોર્ટ્સ મુજબ, સરકારના નવા બોરોઈંગના લગભગ 80% હિસ્સો માત્ર વ્યાજ ચૂકવવામાં જ વપરાઈ જાય છે. આ ઊંચા ડેટ સર્વિસ બર્ડન (Debt service burden) ને કારણે સરકાર પાસે અનપેક્ષિત આર્થિક આંચકા સામે લડવા માટે ખૂબ જ મર્યાદિત ફિસ્કલ સ્પેસ છે. જો ફુગાવો વધે અથવા સેન્ટ્રલ બેન્કને પોલિસી કડક કરવી પડે, તો બોન્ડ અને ઇક્વિટી માર્કેટમાં મોટી વોલેટિલિટી જોવા મળી શકે છે.
ગ્લોબલ પરિબળો અને રોકાણકારો માટે સલાહ
US માં વર્ષ 2026 ની શરૂઆતમાં ટેરિફ દરો 11% થી ઘટીને 7% થી નીચે આવ્યા હતા, જે ગ્લોબલ ઇન્ફ્લેશન અને સપ્લાય-ચેઈન શિફ્ટનું પ્રતિબિંબ છે. Federal Reserve પણ આ મામલે સાવધ છે. રોકાણકારોએ આગામી મહિનાઓમાં Reserve Bank of India (RBI) ના વલણ અને બોન્ડ યીલ્ડના સંબંધ પર બાજ નજર રાખવી જોઈએ. જે કંપનીઓ સસ્તા દેવા પર નિર્ભર છે, તેમના માર્જિન પર આવનારા સમયમાં દબાણ આવી શકે છે.