Sebi ના ચેરમેન તુહિન કાંતા પાંડેએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર કરારો (Trade Agreements) ભલે ભારત માટે અનુમાનિતતા (Predictability) વધારે અને મૂડી નિર્માણને વેગ આપે, પરંતુ ઘરેલું બોન્ડ માર્કેટના વિકાસમાં હજુ પણ ગંભીર સમસ્યાઓ છે. રોકાણકારોમાં કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ વિશેની જાગૃતિનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે ઓછું છે. એક સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે માત્ર 10% રોકાણકારો જ આ રોકાણ વિકલ્પથી પરિચિત છે, જ્યારે ક્રિપ્ટોકરન્સી (15%) જેવી નવીન સંપત્તિઓ પણ તેનાથી વધુ લોકપ્રિય છે.
માર્કેટની ઊંડાઈ (Market Depth) ના મામલે પણ ભારત તેના એશિયન પ્રતિસ્પર્ધીઓ કરતાં ઘણું પાછળ છે. દેશના GDPની સરખામણીમાં બાકી રહેલા કોર્પોરેટ બોન્ડ્સનું પ્રમાણ માત્ર 15-16% છે, જે દક્ષિણ કોરિયાના 79% અને મલેશિયાના 54% ની સરખામણીમાં ઘણું ઓછું છે. Sebi અને RBI એ રોકાણની લઘુત્તમ મર્યાદા ઘટાડીને ₹10,000 જેવી સુધારાત્મક પહેલો કરી હોવા છતાં, રોકાણકારોના શિક્ષણ અને સમજણનો અભાવ એક મુખ્ય અવરોધ બની રહ્યો છે.
આ ઉપરાંત, સરકારી બોન્ડ માર્કેટ પણ મોટા સપ્લાય ઓવરહેંગ (Supply Overhang) નો સામનો કરી રહ્યું છે. આગામી નાણાકીય વર્ષમાં કુલ ₹30 ટ્રિલિયનથી વધુની ઉધાર લેવાની અપેક્ષા સાથે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ સરકારી સિક્યોરિટીઝનું નેટ વેચાણ કરી રહ્યા છે. તાજેતરના વેપાર કરારો, ખાસ કરીને યુએસ સાથેના, ભારતના GDP વૃદ્ધિ દરમાં 0.2% સુધીનો વધારો કરી શકે છે અને FDI ને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. જોકે, 2025માં ભારતે $18.4 બિલિયનનો નેટ ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FPI) આઉટફ્લો જોયો છે, જે મૂડી પ્રવાહની અસ્થિરતા (Volatile Capital Flows) દર્શાવે છે.
છેલ્લા દાયકામાં કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટમાં 12% વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર નોંધાયો છે અને તે ₹53.6 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચ્યો છે. પરંતુ, ઉચ્ચ-રેટેડ સંસ્થાઓ પર કેન્દ્રિત સાંકડી ઇશ્યુઅર બેઝ (Narrow Issuer Base) નાના વ્યવસાયો માટે પહોંચ મર્યાદિત કરે છે અને લિક્વિડિટી (Liquidity) ઘટાડે છે. Sebi અસ્થિરતા ઘટાડવા માટે ડેરિવેટિવ્ઝ (Derivatives) ના સાપ્તાહિક એક્સપાયરી (Weekly Expiry) પર યથાવત સ્થિતિ જાળવી રહ્યું છે, જેથી અટકળોને નિયંત્રિત કરી શકાય.
Goldman Sachs એ 2026માં ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર 6.9% રહેવાની આગાહી કરી છે, જે સુધારેલા વેપારના પરિદ્રશ્યો અને ઓછી અનિશ્ચિતતાને કારણે છે. વૈશ્વિક ઇન્ડેક્સમાં સમાવેશ (Global Index Inclusion) દ્વારા પણ નોંધપાત્ર વિદેશી પ્રવાહ આવી શકે છે. જોકે, સ્થાનિક બજારને વધુ ઊંડું બનાવવું અને રોકાણકારોની સમજણ વધારવી એ ટકાઉ મૂડી નિર્માણ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે, જે આ માળખાકીય અવરોધોને દૂર કરવા પર નિર્ભર છે.