ભારતે RBI ની સ્પેશિયલ સ્વેપ ફેસિલિટી દ્વારા **$136.4 અબજ** નું વિદેશી ભંડોળ મેળવ્યું છે, જેનાથી ફોરેક્સ રિઝર્વ રેકોર્ડ **$729.3 અબજ** ના સ્તરે પહોંચ્યું છે. FY27 માટે હવે સરપ્લસ **$60-75 અબજ** રહેવાનું અનુમાન છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની USD-INR સ્વેપ ફેસિલિટીના સફળ સમાપન બાદ દેશના નાણાકીય લેન્ડસ્કેપમાં મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો છે. 31 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ જ્યારે FCNR-B ડિપોઝિટ અને અન્ય વિદેશી કરન્સી ઇનફ્લોની બારી બંધ થઈ, ત્યારે કેન્દ્રીય બેંકે કુલ $136.4 અબજ જેટલી મોટી રકમ એકત્ર કરી હતી. આ મૂડીના પ્રવાહને કારણે દેશનું ફોરેક્સ રિઝર્વ $729.3 અબજ ના ઓલ-ટાઇમ હાઈ લેવલ પર પહોંચ્યું છે.\n\n### માર્કેટ એક્સપર્ટ્સના મંતવ્યો\n\nHDFC બેંક અને બેંક ઓફ બરોડા સહિતની સંસ્થાઓએ હવે તેમના આઉટલુકમાં ફેરફાર કર્યો છે. શરૂઆતમાં બજારમાં એવી અટકળો હતી કે બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ (BoP) સરપ્લસ $100 અબજ ને વટાવી જશે, પરંતુ હવે લેટેસ્ટ પ્રોજેક્શન મુજબ તે $60 થી $75 અબજ ની વચ્ચે રહેવાની શક્યતા છે. આ તફાવતનું મુખ્ય કારણ દેશનો કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ છે, જે GDP ના 1.1% થી 1.3% ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.\n\n### દેવાનું સ્વરૂપ અને સાવચેતી\n\nરોકાણકારો માટે એ સમજવું જરૂરી છે કે આ સરપ્લસ એ પરમનન્ટ ઇક્વિટી કેપિટલ નથી. સ્વેપ ફેસિલિટી દ્વારા મેળવાયેલું ભંડોળ મુખ્યત્વે કોન્ટ્રાક્ટ્યુઅલ ડેટ ઓબ્લિગેશન છે. એટલે કે, આ એક પ્રકારની જવાબદારી છે જેને ભવિષ્યમાં ચુકવવાની રહેશે. આ રકમ વૈશ્વિક અસ્થિરતા સામે રક્ષણ જરૂર આપે છે, પરંતુ તે લાંબા ગાળાના ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) જેવું સ્થાયી રોકાણ નથી.\n\n### લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ\n\nડોલરના રૂપિયામાં મોટા પાયે રૂપાંતરને કારણે સ્થાનિક બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટીમાં મોટો વધારો થયો છે. ફુગાવાને અંકુશમાં રાખવા માટે RBI હવે લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ ઓપરેશન્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. આગામી સમયમાં લિક્વિડિટી ઓક્શન્સ અને તહેવારો દરમિયાન કરન્સીની માંગ કેવી રહેશે, તે જોવું મહત્વનું રહેશે, કારણ કે આ પરિબળો દેશના વ્યાજ દર અને ફિસ્કલ સ્થિરતા નક્કી કરશે.