ભારતીય રિટેલ રોકાણકારોએ માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) દ્વારા કુલ **₹1,48,714 કરોડ**નું જંગી દેવું કર્યું છે. માર્કેટમાં વધતી વોલેટિલિટી વચ્ચે આ લિવરેજ રોકાણકારો માટે મુસીબત બની શકે છે.
ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણકારો અત્યારે જોખમી રસ્તા પર છે. ડેટા મુજબ, માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) દ્વારા લેવામાં આવેલું દેવું વધીને ₹1,48,714 કરોડની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચ્યું છે. આ એવી પદ્ધતિ છે જેમાં રોકાણકારો માત્ર થોડા પૈસા ભરીને મોટી સંખ્યામાં શેર ખરીદે છે અને બાકીની રકમ બ્રોકર પૂરી પાડે છે. શેર વધે ત્યારે આ દેવું ફાયદાકારક લાગે છે, પરંતુ બજાર ઘટતા જ આ વ્યૂહરચના આખા પોર્ટફોલિયોને જોખમમાં મૂકે છે.
માર્જિન કોલનું જોખમ
જ્યારે શેરના ભાવ એક નિશ્ચિત સ્તરથી નીચે જાય, ત્યારે બ્રોકર્સ દ્વારા 'માર્જિન કોલ' આપવામાં આવે છે. રોકાણકારે તાત્કાલિક વધુ કેશ અથવા કોલેટરલ જમા કરાવવી પડે છે. જો રોકાણકાર આમ ન કરી શકે, તો બ્રોકર શેર વેચીને પોતાની રકમ વસૂલ કરે છે. જ્યારે અનેક રોકાણકારોને એકસાથે માર્જિન કોલ આવે છે, ત્યારે માર્કેટમાં એકસાથે વેચવાલીનું દબાણ સર્જાય છે, જે ભાવને વધુ ઝડપથી નીચે પાડે છે.
ગ્લોબલ પરિબળો અને ફોર્સ સેલિંગ
વૈશ્વિક સ્તરે ઉંચા વ્યાજદર અને ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે Foreign Institutional Investors (FIIs) પણ સતર્ક છે. જો સંસ્થાકીય રોકાણકારો મોટા પાયે વેચવાલી શરૂ કરે, તો માર્કેટમાં ગભરાટ ફેલાઈ શકે છે. આવા સમયે દેવું લઈને કામ કરતા રિટેલ રોકાણકારો સૌથી વધુ પિસાય છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
આજના અનિશ્ચિત માહોલમાં ઓવર-લિવરેજિંગ ટાળવું જ સમજદારી છે. હંમેશા એટલું જ દેવું લેવું કે માર્કેટમાં અચાનક કરેક્શન આવે તો પણ તમે પેનિક સેલિંગથી બચી શકો. માત્ર બજારની ગતિ પાછળ દોડવાને બદલે કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ પર ફોકસ કરવું અત્યંત જરૂરી છે.