ભારતમાં ખાનગી કંપનીઓનું કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capex) ઘટીને FY25માં સરેરાશ **₹1.6 અબજ** પર આવી ગયું છે. અનિશ્ચિત માંગને કારણે કંપનીઓ હવે નવા પ્રોજેક્ટ્સને બદલે ખર્ચ ઘટાડવા પર ધ્યાન આપી રહી છે.
ભારતીય કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં નવા રોકાણોની ગતિ ધીમી પડી છે. લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ, FY25માં પ્રતિ એન્ટરપ્રાઈઝ કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર ઘટીને ₹1.6 અબજ પર સ્થિર થયું છે, જે FY23માં નોંધાયેલા ₹2.6 અબજના પીક સામે મોટો ઘટાડો દર્શાવે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે પોસ્ટ-પેન્ડેમિક રોકાણનો જે જુસ્સો હતો તે હવે ઓછો થયો છે.
ખર્ચ ઘટાડવા પર કંપનીઓનો ભાર
ઘણી કંપનીઓના બોર્ડ હવે નવા પ્રોજેક્ટ્સ કે કેપેસિટી વધારવાને બદલે પોતાની બેલેન્સ શીટને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે. ડેટ રિડક્શન (Debt Reduction) અને કોસ્ટ કટિંગ હાલમાં કંપનીઓની પ્રાથમિકતા બની ગયા છે. એટલું જ નહીં, FY27 માટે સર્વે કરાયેલી અડધાથી વધુ કંપનીઓએ હાલમાં નવા કેપિટલ સ્પેન્ડિંગનો કોઈ પ્લાન ન હોવાનું જણાવ્યું છે.
પ્રોજેક્ટ એક્ઝિક્યુશનમાં મોટો ગેપ
કંપનીઓ રોકાણ બાબતે કેટલી સાવધ છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે, FY25માં કંપનીઓ તેમના આયોજિત ખર્ચના માત્ર 96.3% જ પૂર્ણ કરી શકી છે. આ આંકડો FY23માં 111.9% હતો, જે દર્શાવે છે કે પ્રોજેક્ટ્સ કાં તો મોડા થઈ રહ્યા છે અથવા માર્કેટ કન્ડિશનને જોતા રદ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ડિમાન્ડ અને બિઝનેસ સેન્ટિમેન્ટ
આ નરમાઈનું મુખ્ય કારણ નબળી ગ્રાહક માંગ અને અનિશ્ચિત એક્સપોર્ટ ઓર્ડર્સ છે. RBI ના સર્વે મુજબ, મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં બિઝનેસ સેન્ટિમેન્ટ ઘટીને 12.9% પર આવી ગયું છે, જે અગાઉ 31.4% ના સ્તરે હતું. વળી, કેપેસિટી યુટિલાઈઝેશન પણ 2012ના 84% ના બેન્ચમાર્ક કરતા ઘણું નીચે છે. જ્યારે ફેક્ટરીઓ ફૂલ કેપેસિટી પર ન ચાલતી હોય ત્યારે નવી મશીનરી કે પ્રોડક્શન લાઈન પાછળ રોકાણ કરવાનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી.
રોકાણકારો માટે આ એક સાવચેતીનો સમય છે. આગામી સમયમાં કોર્પોરેટ કંપનીઓ કેપેસિટી એડિશન વિશે શું કોમેન્ટરી આપે છે અને ગ્રાહક માંગમાં ક્યારે સુધારો જોવા મળે છે તેના પર ખાસ નજર રાખવી જરૂરી છે.