ભારતીય શેરબજારમાં તેજી: ક્રૂડ ઓઇલ ઘટતાં અને ઈરાન શાંતિ મંત્રણાથી સેન્સેક્સ-નિફ્ટીમાં ઉછાળો

ક્રૂડ ઓઇલમાં ઘટાડો અને શાંતિ મંત્રણાએ બજારને આપી રાહત

ગુરુવારે ભારતીય બજારોમાં સકારાત્મક શરૂઆત જોવા મળી, જે વૈશ્વિક તેજી સાથે સુસંગત હતી. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઘટવાની આશા છે, ખાસ કરીને ઈરાન સાથે અમેરિકા દ્વારા શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો. આના કારણે Brent crude ઓઇલના ભાવમાં લગભગ 1.66% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો અને તે $108.05 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યો હતો. અગાઉના સપ્તાહમાં આ ભાવ $115 ની આસપાસ હતા.

GIFT Nifty ફ્યુચર્સ 24,290 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જે Nifty 50 માં 1% સુધીનો વધારો સૂચવે છે. રોકાણકારો યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ શાંત થવાની અને આર્થિક સ્થિરતા વધવાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) એ ઈરાન સાથેની મંત્રણામાં પ્રગતિના સંકેત આપ્યા છે અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ' પહેલને અટકાવી છે.

ભારતીય અર્થતંત્રની ક્રૂડ ઓઇલ પર નિર્ભરતા

જોકે, આ રાહત કામચલાઉ સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે ભારત ઉર્જા આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે. 2021-22 માં દેશની ચોખ્ખી ઉર્જા આયાત નિર્ભરતા 40.9% હતી, જેમાં ક્રૂડ ઓઇલનો મોટો હિસ્સો હતો. FY25 માં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત નિર્ભરતા વધીને 89.4% થઈ ગઈ છે. આગામી સમયમાં અશ્મિભૂત બળતણ (fossil fuel) નો આયાત બિલ (import bill) ત્રણ ગણો વધવાની ધારણા છે, જેમાં ઓઇલ મુખ્ય રહેશે.

વધતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સીધા જ ચાલુ ખાતાની ખાધ (current account deficit) ને વધારે છે અને ભારતીય રૂપિયા (Indian Rupee) પર દબાણ લાવે છે. માર્ચ 2026 માં ફુગાવાનો દર (inflation) 3.4% રહ્યો હતો, પરંતુ ઉચ્ચ ઉર્જા ખર્ચ ઝડપથી સમગ્ર ફુગાવાને વધારી શકે છે. BSE Sensex અને NSE Nifty 50 બંનેનો P/E રેશિયો હાલ 21.0 ની આસપાસ છે, જે સૂચવે છે કે બજાર વૃદ્ધિ માટે કિંમત ધરાવે છે અને બાહ્ય આંચકાઓ પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે.

જોખમો હજુ પણ યથાવત

જોકે, નીચા તેલના ભાવથી રાહત મળી રહી છે, પણ ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો (geopolitical risks) યથાવત છે. FY 2025-26 માટે ભારતની લગભગ 88.6% ઉર્જા આયાત નિર્ભરતા તેને મધ્ય પૂર્વમાં કોઈપણ નવા તણાવ માટે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની, જે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે મુખ્ય માર્ગ છે, તે હજુ પણ સંવેદનશીલ વિસ્તાર છે. ભલે ટ્રમ્પ 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ' અટકાવ્યું હોય, પણ યુએસ નેવી દ્વારા ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી ચાલુ છે, જેનો અર્થ છે કે સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્થિર નથી. ભૂતકાળના વર્ષમાં Brent crude 76.78% વધ્યો હતો. તાજેતરનો ઘટાડો $108 પ્રતિ બેરલ પર આવ્યો છે, જે ભાવની અસ્થિરતા (volatility) દર્શાવે છે. આ અસ્થિરતા ભારતની આયાત બિલ, ફુગાવા અને ચાલુ ખાતાની ખાધ માટે સતત જોખમ ઊભું કરે છે. ભારત પાસે મજબૂત વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (foreign exchange reserves) હોવા છતાં, ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો 6.4% ની આસપાસ GDP વૃદ્ધિને જોખમમાં મૂકી શકે છે.

ભવિષ્ય ભૌગોલિક સ્થિરતા પર આધારિત

Reserve Bank of India (RBI) એ ફુગાવાને 4% (માર્ચ 2031 સુધી 2-6% બેન્ડ સાથે) પર રાખવાનો લક્ષ્યાંક જાળવી રાખ્યો છે, પરંતુ ઉર્જાના ભાવમાં સતત અસ્થિરતા આ લક્ષ્યોને અવરોધી શકે છે. Trading Economics એ BSE Sensex માટે આ ક્વાર્ટરના અંત સુધી 75,794.16 અને 12 મહિનામાં 70,306.63 નો અંદાજ મૂક્યો છે, જે વર્તમાન લાભો છતાં સાવચેતીભર્યું દ્રષ્ટિકોણ દર્શાવે છે.