ભારતીય કંપનીઓ હવે ડાયરેક્ટ એક્સપોર્ટને બદલે UAE ના અજમાન જેવા ફ્રી ઝોનમાં પોતાના ઓપરેશનલ હબ સ્થાપી રહી છે. CEPA હેઠળ વેપાર સરળ બન્યો છે, પરંતુ FEMA નિયમો, ટેક્સ અને KYC જેવી જટિલતાઓ પર રોકાણકારોની નજર રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.
ભારતીય બિઝનેસ જગતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર કરવાની રીત બદલાઈ રહી છે. કંપનીઓ હવે માત્ર નિકાસ કરવાને બદલે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) માં, ખાસ કરીને અજમાન ફ્રી ઝોન જેવા વિસ્તારોમાં પોતાના ઓપરેશનલ હબ સ્થાપી રહી છે. આ વ્યૂહરચના પાછળનો હેતુ ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ (GCC), આફ્રિકન અને યુરોપિયન બજારોમાં પોતાની પહોંચ મજબૂત કરવાનો છે.
આ સમગ્ર બદલાવને ભારત અને UAE વચ્ચેના Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA) નો મોટો ટેકો છે, જેનો ટાર્ગેટ $100 અબજ સુધી વેપાર લઈ જવાનો છે. ત્યાંના ફ્રી ઝોન ડિજિટલ લાઇસન્સિંગ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્કની સુવિધા આપે છે, જેથી નવી કંપનીઓ માટે પ્રવેશ સરળ બને છે.
રેગ્યુલેટરી પાલનનું મોટું પડકાર
જોકે UAE માં કંપની સ્થાપવી આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ રોકાણકારોએ માત્ર સપાટી પરની તેજીને બદલે તેની પાછળના જોખમો જોવા જોઈએ. અહીં ભારતીય કાયદાઓ અને સ્થાનિક નિયમોનું સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ બની શકે છે. સૌથી મહત્વનું છે FEMA (Foreign Exchange Management Act) નું પાલન કરવું. જો ભારતીય કંપનીઓ મૂડીના પ્રવાહ અથવા માળખાકીય નિયમોમાં ભૂલ કરે, તો તેમને મોટા દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
આ ઉપરાંત, UAE માં 0% કોર્પોરેટ ટેક્સનો લાભ માત્ર ત્યારે જ મળે છે જો કંપની 'ઇકોનોમિક સબસ્ટન્સ રિક્વાયરમેન્ટ' પૂરી કરે. જો કંપની માત્ર કાગળ પર જ કાર્યરત હોય તો તેને લાભ મળતો નથી. સાથોસાથ, ગ્લોબલ મિનિમમ ટેક્સ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (Pillar Two) પણ ટેક્સના ફાયદા ઘટાડી શકે છે.
બેંકિંગ અને ઓપરેશનલ જોખમો
બેંકિંગ ક્ષેત્રે પણ સ્થિતિ બદલાઈ છે. અત્યારે પ્રાદેશિક બેંકો કડક AML (Anti-Money Laundering) અને KYC (Know Your Customer) પ્રોટોકોલનું પાલન કરાવે છે. આ માટે સ્પષ્ટ બિઝનેસ પ્લાન હોવો અનિવાર્ય છે. સાથે જ, ટેક્સ રેસીડેન્સીના 182-દિવસના નિયમ અંગે પણ સાવધ રહેવું જરૂરી છે. જો કંપનીનું મેનેજમેન્ટ લાંબો સમય UAE માં રહે તો ભારત સાથે ટેક્સ વિવાદો થવાની શક્યતા વધી જાય છે. રોકાણકારોએ હવે કંપનીઓની આગામી અર્નિંગ કોલ્સમાં આ વિસ્તરણ પાછળ થતા ખર્ચ અને કાયદાકીય પાલન વિશેના નિવેદનો પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.