ભારતીય એગ્રીટેક કંપનીઓ હવે માત્ર વચેટિયાઓને દૂર કરવાના મોડલને છોડીને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર-આધારિત સેવાઓ તરફ વળી રહી છે. સરકારના **₹2,817 કરોડના** ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશનના સપોર્ટથી આ સેક્ટર હવે ઝડપી ગ્રોથ કરતા ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને નફાકારકતાને વધુ મહત્વ આપી રહ્યું છે.
ભારતીય એગ્રીટેક સેક્ટર અત્યારે પોતાની કામગીરીમાં એક પાયાનો ફેરફાર કરી રહ્યું છે. વર્ષો સુધી આ ઉદ્યોગ એવી ધારણા પર કામ કરતો હતો કે ટેકનોલોજી દ્વારા માત્ર સપ્લાય ચેઈનમાંથી વચેટિયાઓને હટાવીને ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે. પરંતુ કંપનીઓને સમજાયું છે કે સ્થાનિક ટ્રેડર્સ અને કમિશન એજન્ટો જે ક્રેડિટ, ક્વોલિટી ચેક અને લોજિસ્ટિક્સ જેવી સેવાઓ આપે છે, તેને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ માટે સ્કેલ પર રિપ્લેસ કરવી મુશ્કેલ છે.\n\n### 'ડિજિટલ રેલ્સ' તરફ ડગલાં\n\nવચેટિયાઓને સંપૂર્ણપણે બાયપાસ કરવાને બદલે, બિઝનેસ હવે એવી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સિસ્ટમ બનાવી રહ્યા છે જે અસ્તિત્વમાં રહેલી વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવે. આ બદલાવમાં સરકારનું ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે, જેના માટે ₹2,817 કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. આ મિશન 'ડિજિટલ રેલ્સ' એટલે કે પાયાનું ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરી રહ્યું છે. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં સરકારે 'AgriStack' પહેલ હેઠળ 10.31 કરોડથી વધુ યુનિક ફાર્મર આઈડી બનાવવાની સિદ્ધિ મેળવી છે. આ ડેટા ફાઉન્ડેશનને કારણે હવે કંપનીઓ ક્રેડિટ અંડરરાઈટિંગ અને ક્રોપ ઈન્સ્યોરન્સ જેવી વિશેષ નાણાકીય સેવાઓ આપી શકે છે.\n\n### ફંડિંગ અને પ્રોફિટેબિલિટી પર ફોકસ\n\nવર્ષ 2021 પછી ફંડિંગના માહોલમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હવે રોકાણકારો માત્ર યુઝર બેઝ જોઈને રોકાણ કરવાને બદલે કંપનીની યુનિટ ઈકોનોમિક્સ અને નફાકારકતા પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે. Arya.ag જેવી કંપનીઓ, જે ફિઝિકલ એસેટ્સ (વેરહાઉસ અને કલેક્શન સેન્ટર્સ) સાથે ડિજિટલ ડેટા લેયરનો ઉપયોગ કરે છે, તે વધુ સફળ સાબિત થઈ રહી છે.\n\n### ધ્યાનમાં રાખવા જેવા જોખમો\n\nઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર-આધારિત અભિગમમાં પણ કેટલાક પડકારો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 'ડિજિટલ ડિવાઈડ' અને સ્માર્ટફોનની ઓછી પહોંચ સેવાઓના અપનાવવામાં અવરોધ બની શકે છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય ખેતીમાં જમીનના નાના ટુકડા (સરેરાશ 3 એકર) અને ડેટા ગવર્નન્સના પ્રશ્નો પણ કંપનીઓ માટે મહત્વના જોખમો બની શકે છે.