ભારતીય ઉદ્યોગોમાં મોટા ફેરફાર: હવે આયર્ન ઓર પણ બનશે મુખ્ય ક્ષેત્ર!

ભારત સરકાર દેશના મુખ્ય ઉદ્યોગોના ઇન્ડેક્સ (Index of Core Industries) માં મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. હવે આયર્ન ઓર (Iron Ore) ને પણ આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવશે, જેનાથી કુલ ક્ષેત્રોની સંખ્યા નવ થઈ જશે. આ ફેરફાર આવતા અઠવાડિયાથી લાગુ થશે અને ડેટા માટે નવું બેઝ યર (Base Year) **2022-23** નક્કી કરાયું છે.

આયર્ન ઓરનો સમાવેશ અને નવા વેઇટેજ (Weightage)

કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં Index of Core Industries (ICI) માં મોટો સુધારો લાવવાની તૈયારીમાં છે. અત્યાર સુધી જેમાં કોલસો, ક્રૂડ ઓઇલ, નેચરલ ગેસ, રિફાઇનરી પ્રોડક્ટ્સ, ફર્ટિલાઇઝર્સ, સ્ટીલ, સિમેન્ટ અને વીજળી જેવા આઠ મુખ્ય ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થતો હતો, તેમાં હવે આયર્ન ઓર પણ ઉમેરાશે. આ ફેરફાર સાથે, ICI માં કુલ નવ ક્ષેત્રો ગણવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત, ડેટાની ચોકસાઈ સુધારવા માટે બેઝ યર 2011-12 થી બદલીને 2022-23 કરવામાં આવ્યું છે. આ નવા વેઇટેજ ઇન્ડેક્સ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પ્રોડક્શન (IIP) સાથે સુસંગત હશે, કારણ કે મુખ્ય ઉદ્યોગો IIP ના લગભગ 40% હિસ્સો ધરાવે છે. આ સુધારાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના ઔદ્યોગિક સ્વાસ્થ્યનું વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરવાનો છે.

ડેટા કલેક્શન (Data Collection) માં પણ સુધારો

સરકારે ડેટા એકત્ર કરવાની પદ્ધતિમાં પણ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. હવે સ્ટીલ ઇન્ડેક્સ માટે નેટ પ્રોડક્શનને બદલે ગ્રોસ પ્રોડક્શન (Gross Production) ના આંકડા ધ્યાનમાં લેવાશે. તેમજ, કોલસાના ઇન્ડેક્સમાં માત્ર કાચા કોલસાના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાશે. કોલસાના મિડલિંગ્સ અને વોશ્ડ કોલસા જેવા પ્રોસેસ્ડ ઉત્પાદનોને બાકાત રાખવાથી અગાઉના આંકડાઓમાં જોવા મળતી ડબલ-કાઉન્ટિંગ (Double-counting) ની સમસ્યા દૂર થશે.

આર્થિક સંદર્ભ અને સમય

આ પગલું સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્રમાં કરવામાં આવી રહેલા વ્યાપક સુધારાઓનો એક ભાગ છે. અગાઉ GDP, CPI અને WPI જેવા મુખ્ય બેન્ચમાર્ક પણ અપડેટ કરાયા છે. આ ફેરફારો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે મે મહિનામાં મુખ્ય ક્ષેત્રોનો વિકાસ દર ઘટીને સાત મહિનાના નીચલા સ્તર 0.5% પર પહોંચી ગયો હતો. FY26 માટે વિકાસ દર 2.7% રહેવાની ધારણા છે, જે ગત વર્ષના 4.5% કરતા ઓછો છે. રોકાણકારો અને વિશ્લેષકો ICI ને ઔદ્યોગિક ગતિવિધિઓના અગ્રણી સૂચક તરીકે જુએ છે, ત્યારે આયર્ન ઓરના સમાવેશ અને નવા બેઝ યર સાથે આવનારા ડેટા પર બજારની નજર રહેશે.