Whalesbook
લિક્વિડિટીને મજબૂત કરવાના ઉપાયો
વધતી ઊર્જા આયાત ખર્ચને કારણે ભારતીય રૂપિયા પર સતત દબાણ છે. આનો સામનો કરવા માટે, સરકારે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (Foreign Portfolio Investors) માટે સરકારી સિક્યોરિટીઝ (Government Securities) પરના 20% વ્યાજ આવકવેરાને રેટ્રોએક્ટિવલી (Retroactively) નાબૂદ કર્યો છે. આનાથી વિદેશી રોકાણકારોને ભારતીય બજારમાં પૈસા લાવવા માટે પ્રોત્સાહન મળશે અને ચલણને સ્થિર કરવામાં મદદ મળશે.
બોન્ડ માર્કેટમાં મોટા ફેરફારો
લાંબા ગાળાના બોન્ડ્સ (Long-Duration Bonds) માટે ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ (Fully Accessible Route) નો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) વૈશ્વિક પેસિવ ફંડ મેનેજર્સને 15, 30 અને 40 વર્ષ જેવા લાંબા ગાળાના સરકારી દેવાની પ્રાથમિક ઇશ્યૂ ખરીદવા માટે આમંત્રિત કરી રહ્યું છે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક બોન્ડ માર્કેટને વધુ ઊંડાણ અને લિક્વિડિટી પ્રદાન કરવાનો છે.
જોખમો અને પડકારો
જોકે આ પગલાં રૂપિયાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તેમાં કેટલાક જોખમો પણ રહેલા છે. બેંકો દ્વારા સ્વીકારવામાં આવતી વિદેશી ચલણ બિન-નિવાસી ડિપોઝિટ્સ (Foreign Currency Non-Resident Deposits) માટે હેજિંગ ખર્ચ (Hedging Cost) વહન કરવાનો નિર્ણય કેન્દ્રીય બેંક પર આકસ્મિક જવાબદારી ઊભી કરે છે. જો વૈશ્વિક વ્યાજ દરોમાં મોટો ફેરફાર થાય, તો આ ખર્ચ વધી શકે છે.
વધુમાં, નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલાં ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) ના મૂળ કારણ, એટલે કે ઊર્જા આયાત પરની નિર્ભરતાને હલ કરતા નથી. માત્ર મૂડીના પ્રવાહને સરળ બનાવીને, સરકાર ઊર્જા આયાતથી દૂર જવાને બદલે વર્તમાન વપરાશની પેટર્નને જાળવી રાખવા માટે ઉધાર લઈ રહી છે.
બજારનું અનુમાન
જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $90 પ્રતિ બેરલથી નીચે રહે, તો નાણાકીય સંસ્થાઓ આશાવાદી છે. જોકે, જો પશ્ચિમ એશિયામાં ભૂ-રાજકીય તણાવ ચાલુ રહે, તો ભારતીય સાર્વભૌમ દેવું (Indian Sovereign Debt) ઉભરતા બજારોની તુલનામાં સ્પર્ધાત્મક રહેવા માટે તેના યીલ્ડ (Yield) માં વધુ વધારો કરવો પડી શકે છે.