Whalesbook
અમેરિકાના નવા પગલાં અને ભારત માટે પડકાર:
અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટના ટેરિફ લગાવવાના અધિકારો અંગેના ફેબ્રુઆરી 2026 ના નિર્ણય બાદ, અમેરિકન સરકારે તાત્કાલિક પગલાં ભર્યા છે. આ નિર્ણય બાદ, સરકારે 10% નો ગ્લોબલ ટેરિફ લાગુ કર્યો છે, જે Trade Act of 1974 ના Section 122 હેઠળ 24 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી શરૂ થયો છે અને 24 જુલાઈ, 2026 એટલે કે 150 દિવસ પછી સમાપ્ત થશે. આ વ્યાપક ટેરિફને કારણે, ભારતને જે વિશેષ લાભ મળવાની અપેક્ષા હતી, તે હવે ઓછો થઈ ગયો છે. ફેબ્રુઆરીમાં થયેલી ચર્ચા મુજબ, અમેરિકા ભારતીય માલ પર ટેરિફ ઘટાડીને 18% કરશે તેવી વાત હતી, પરંતુ હવે આ નવા વૈશ્વિક ટેરિફને કારણે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. ઈન્ટરમ ડીલ હેઠળ, અમેરિકા ચોક્કસ ભારતીય ઉત્પાદનો પર 18% નો ટેરિફ લગાવશે અને ભારત અમેરિકન ઔદ્યોગિક તથા કૃષિ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટાડવા સહમત થશે, પરંતુ નવા ટેરિફ માહોલને કારણે આ સોદાના તાત્કાલિક આર્થિક લાભોનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરવું પડી રહ્યું છે.
નવી તપાસો અને વૈશ્વિક સ્પર્ધા:
વર્તમાન વેપાર વાટાઘાટો અમેરિકાની વેપાર નીતિમાં મોટા ફેરફાર વચ્ચે થઈ રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ, સરકારે International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) ટેરિફને બદલે Section 301 અને Section 122 ટેરિફનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. Section 301, જે સામાન્ય રીતે અયોગ્ય વેપાર પદ્ધતિઓ માટે વપરાય છે, તેનો હવે વધુ વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. માર્ચ 2026 માં બે મોટી તપાસો શરૂ કરવામાં આવી છે: એક 16 દેશો (જેમાં ભારત પણ સામેલ છે) માં ઔદ્યોગિક ક્ષમતાના અતિરેક (industrial overcapacity) પર અને બીજી 60 દેશો (જેમાં ભારત પણ સામેલ છે) માં બળજબરીથી કરાવવામાં આવતા શ્રમ (forced labor) ના અમલીકરણ અંગે. આ તપાસો વૈશ્વિક ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇનને આકાર આપવાનો પ્રયાસ દર્શાવે છે. અન્ય દેશો સાથે સ્પર્ધામાં, ભારતનો 18% નો ટેરિફ દર વિયેતનામ (લગભગ 20%) અને બાંગ્લાદેશ (લગભગ 19%) જેવા દેશો કરતાં થોડો જ સારો છે. જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા 15% ની આસપાસ છે, જ્યારે ચીનનો નોમિનલ ટેરિફ 10% છે, પરંતુ અન્ય માપદંડો સાથે તે 30% સુધી પહોંચી શકે છે. આ દર્શાવે છે કે ભારત પાસે સ્પર્ધાત્મક ધાર (competitive edge) ઓછી છે.
ભારત માટે ગંભીર જોખમો:
માત્ર ઈન્ટરમ વેપાર ડીલને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી ગંભીર જોખમો છુપાઈ શકે છે. અમેરિકાના વ્યાપક ટેરિફને કારણે ભારતની વાટાઘાટ શક્તિ ઘટી છે. બે ચાલુ Section 301 તપાસો નોંધપાત્ર નિયમનકારી અનિશ્ચિતતા (regulatory uncertainty) અને ભવિષ્યમાં વેપાર પ્રતિબંધોની શક્યતા ઉભી કરે છે. આ તપાસો અમેરિકાની વૈશ્વિક અસંતુલનને સુધારવાની અને ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની વ્યૂહરચના દર્શાવે છે, જેના પરિણામે નવા, વ્યાપક ટેરિફ લાદી શકાય છે. આ તપાસો પર જાહેર ટિપ્પણીઓ (public comments) માટેની અંતિમ તારીખ 15 એપ્રિલ, 2026 છે, જે હિતધારકો માટે ખૂબ જ ટૂંકો સમય છે. એવી ચિંતાઓ છે કે આ તપાસો દેશ-વિશિષ્ટ ટેરિફ તરફ દોરી શકે છે. વ્યવસાયો Section 301 તપાસો, UFLPA અને વર્તમાન CBP નિયમો જેવા ઓવરલેપિંગ અમલીકરણ કાર્યવાહીનો સામનો કરી શકે છે. અમેરિકન વહીવટીતંત્રનું આક્રમક વલણ લાંબા ગાળાના વેપાર ઘર્ષણનું જોખમ વધારે છે. જ્યારે મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને $500 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાનો છે, ત્યારે સમાંતર નિયમનકારી પગલાં એક જટિલ અને અનિશ્ચિત વાતાવરણ બનાવી રહ્યા છે.
ભવિષ્યનો માર્ગ:
વિશ્લેષકો માને છે કે Section 301 તપાસો વેપાર નીતિમાં એક મોટું પગલું છે, જે 2026 ના મધ્યથી અંત સુધીમાં વ્યાપક ટેરિફ અને વેપાર મર્યાદા તરફ દોરી શકે છે. આ વાટાઘાટોનું પરિણામ ટેરિફ ઘટાડવા, બિન-ટેરિફ અવરોધોને દૂર કરવા અને યુએસના વ્યાપક વેપાર અમલીકરણના જોખમને કેવી રીતે સંચાલિત કરવામાં આવે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે. નવી India-US Trade Facilitation Portal આ લક્ષ્યોને ટેકો આપવા માટે બનાવવામાં આવી છે.