ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના મહત્વના વેપાર કરાર પર હાલ બ્રેક લાગી ગઈ છે. ઈમ્પોર્ટ ટેરિફ લિમિટ અને અમેરિકામાં આવનારી ચૂંટણીઓને કારણે બંને દેશો વચ્ચેની સહમતી અટકી પડી છે. અમેરિકા **18%** ટેરિફ કેપની માંગ કરી રહ્યું છે, જે ભારત માટે વર્તમાન **10%** ના લેવલની સરખામણીએ સ્વીકાર્ય નથી.
વાટાઘાટો કેમ અટકી?
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના ઈન્ટરિમ ટ્રેડ ડીલ માટેની વાતચીત હાલમાં એક મોટા અવરોધ પર આવીને ઉભી રહી છે. આ કરારમાં મુખ્યત્વે બે મુદ્દાઓ પર ગતિરોધ છે: પહેલો, આયાત શુલ્ક (Import Tariff) ની મર્યાદા અને બીજો, કૃષિ ક્ષેત્રે રાહતો આપવા અંગેનું રાજકીય જોખમ.
મુખ્ય વિવાદ અમેરિકાની 18% ઈમ્પોર્ટ ટેરિફ થ્રેશોલ્ડની માંગ છે. હાલમાં ભારતીય નિકાસકારો અમેરિકાના Section 301 હેઠળ 10% લેવી પર કામ કરે છે. ભારત સરકારનું માનવું છે કે 10% થી વધારીને 18% કરવું તે આર્થિક રીતે સધ્ધર નથી અને રાષ્ટ્રીય હિતોની વિરુદ્ધ છે.
રાજકીય ગણિત અને ચૂંટણીની અસર
અમેરિકામાં આવનારી મિડ-ટર્મ ચૂંટણીઓને કારણે ત્યાંનું તંત્ર ખેતીવાડી ક્ષેત્રે કેટલીક વિશેષ છૂટછાટો ઈચ્છે છે જેથી વોટબેંકને સાધી શકાય. બીજી તરફ, ન્યુ દિલ્હી આવા નિર્ણયો લેતા પહેલા ભારતમાં થનારા રાજકીય વિરોધને લઈને સાવધ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચૂંટણીઓ પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી આ વાટાઘાટોમાં કોઈ ખાસ પ્રગતિ થવાની શક્યતા ઓછી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સ્થિતિ?
ટ્રેડ ડીલના અભાવે હાલમાં 'સ્ટેટસ ક્વો' (Status Quo) યથાવત રહેશે. જે કંપનીઓ અમેરિકા સાથે મોટા પાયે વેપાર કરે છે, તેમણે હાલના નિયમો અને ટેરિફ સ્ટ્રક્ચર મુજબ જ કામ કરવું પડશે. આ ઉપરાંત, અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રેસિપ્રોકલ ટેરિફને રદ કરવાના નિર્ણયે ફેબ્રુઆરીના જૂના ફ્રેમવર્કને પણ અપ્રસ્તુત બનાવી દીધું છે, જેના કારણે બધું શૂન્યથી શરૂ કરવું પડે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.