ભારત અને અમેરિકાએ વેપાર સંબંધોને સ્થિર કરવા એક નવી ટ્રેડ ફ્રેમવર્ક પર સહમતિ સાધેલી છે. જોકે, US દ્વારા પ્રસ્તાવિત સેક્શન 301 ટેરિફથી ભારતીય નિકાસકારોને બચાવવાનો પ્રયાસ છે, પરંતુ કૃષિ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ અને ચાલી રહેલી તપાસને કારણે અંતિમ નિર્ણયમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે.
શું છે નવી ટ્રેડ ફ્રેમવર્ક?
ભારત અને અમેરિકાના વેપાર સંબંધોમાં સ્થિરતા લાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. બંને દેશોએ એક નવી ટ્રેડ ફ્રેમવર્કનું માળખું નક્કી કર્યું છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકા દ્વારા ભારતીય નિકાસકારો પર લાદવામાં આવનાર સંભવિત સેક્શન 301 ટેરિફની અસરને ઘટાડવાનો છે.
સેક્શન 301 તપાસો અને તેના પ્રભાવ
આ વેપાર કરારમાં કેટલીક મોટી અડચણો યથાવત છે. અમેરિકાએ બે મુખ્ય તપાસો શરૂ કરી છે. પહેલી તપાસમાં, US દ્વારા ભારતીય માલસામાન પર 12.5% ટેરિફ લગાવવાની દરખાસ્ત છે, જેનું કારણ 'ફોર્સ્ડ લેબર' (Forced Labor) practices ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતે આ findings સામે સત્તાવાર રીતે વાંધો ઉઠાવ્યો છે અને તપાસ પ્રક્રિયાની સમીક્ષાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, 'એક્સેસ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કેપેસિટી' (Excess Industrial Capacity) અંગેની તપાસ પણ ચાલી રહી છે, જેના પર જો કોઈ ઉકેલ ન આવે તો વધારાના ટેરિફ લાગી શકે છે. આ બંને તપાસોના અંતિમ અહેવાલો આગામી અઠવાડિયામાં આવવાની શક્યતા છે, જે કરારની પ્રગતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
કૃષિ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ અને વેપાર તણાવ
ટેકનિકલ તપાસ ઉપરાંત, નીતિગત મતભેદો પણ યથાવત છે. ભારતના વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને USTR જેમ્સન ગ્રીર વચ્ચેની ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકો છતાં, અમેરિકા દ્વારા ભારતીય કૃષિ બજારમાં વધુ પ્રવેશની માંગ એક મોટો મુદ્દો છે. ભારતીય અધિકારીઓએ આ અંગે પોતાનું વલણ જાળવી રાખ્યું છે, જેના કારણે આ મુદ્દો મતભેદનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
બદલાતા વેપારના પ્રવાહો
મે 2026ના વેપાર આંકડા મુજબ, બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોમાં ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. યુએસ સાથે ભારતનો નિકાસ સરપ્લસ (Export Surplus) 40% થી વધુ ઘટીને $2.94 બિલિયન પર આવી ગયો છે. યુએસ હવે ભારતની કુલ નિકાસનો લગભગ 20% હિસ્સો ધરાવે છે. આ ઉપરાંત, ઉર્જા વેપાર (Energy Trade) પણ આ સંબંધોનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બન્યો છે, જ્યાં ભારતે યુએસ ઉર્જા ઉત્પાદનોની આયાત વધારી છે. રોકાણકારોએ બાકી રહેલા Section 301 અહેવાલો અને કૃષિ બજારમાં પ્રવેશ અંગેના અપડેટ્સ પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ પરિબળો ભવિષ્યના ટેરિફ માળખા અને યુએસ બજારમાં કાર્યરત ભારતીય કંપનીઓ માટે નિકાસની શરતો નક્કી કરશે.