India-UK ટ્રેડ પેક્ટ લાગુ થયાના બે મહિના પછી, Commerce Ministry ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ સાથે બેઠક કરી રહી છે. ઘણા નિકાસકારોને ડ્યુટી-ફ્રી લાભો મેળવવા માટે જરૂરી 'Rules of Origin' ના જટિલ દસ્તાવેજો પૂર્ણ કરવામાં ભારે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે.
Commerce Ministry હાલમાં India-UK વેપાર સમજૂતીના અમલીકરણની સમીક્ષા કરવા માટે સ્ટેકહોલ્ડર મીટિંગ્સ યોજી રહી છે, જે 15 જુલાઈ, 2026 થી અમલમાં આવી છે. આ કરાર ભારતીય માલ માટે બજાર ખોલવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હોવા છતાં, હાલમાં મુખ્ય ધ્યાન નિકાસકારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓ પર છે.
'Rules of Origin' ની સમસ્યા
કરાર હેઠળ ઝીરો-ડ્યુટી લાભો મેળવવા માટે ભારતીય કંપનીઓએ સાબિત કરવું પડે છે કે તેમની પ્રોડક્ટ્સ મુખ્યત્વે ભારતમાં જ બની કે પ્રોસેસ થઈ છે. આ માટે જટિલ કાગળિયા અને સર્ટિફિકેશન પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડે છે. મોટી કંપનીઓ માટે આ સરળ છે, પરંતુ MSMEs માટે આ દસ્તાવેજીકરણની પ્રક્રિયા ખર્ચાળ અને મુશ્કેલ બની રહી છે.
વેપારનું કદ અને મહત્વ
આ કરાર ટેક્સટાઇલ, લેધર, એન્જિનિયરિંગ અને જ્વેલરી જેવા ક્ષેત્રોમાં લગભગ 99 ટકા ભારતીય નિકાસને ઝીરો-ડ્યુટી એક્સેસ આપે છે. ગત નાણાકીય વર્ષમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર આશરે $25.12 અબજ હતો, જે હવે $32 અબજથી વધુ થવાનો અંદાજ છે. આ ઉપરાંત, 'Double Contribution Convention' હેઠળ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને યુકેમાં 5 વર્ષ સુધી સોશિયલ સિક્યોરિટી કોન્ટ્રીબ્યુશનમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની સ્થિતિ
બ્રિટનના સ્ટીલ સેફગાર્ડ મેઝર્સ અને આગામી Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) જેવા નિયમો ભારતીય ઉત્પાદકો માટે ચિંતાનો વિષય છે, જે ટેરિફ લાભોને ઘટાડી શકે છે. જો આ પ્રક્રિયાગત અવરોધો દૂર નહીં થાય, તો બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો સામે ભારતીય નિકાસકારો માટે સ્પર્ધા ટકાવી રાખવી મુશ્કેલ બનશે. હવે રોકાણકારોની નજર સરકાર દ્વારા દસ્તાવેજીકરણના નિયમોમાં કરવામાં આવતી સંભવિત છૂટછાટ પર છે.