નાણાકીય વર્ષ **2023-24** ના ટેક્સ ડેટા મુજબ ભારતમાં આવકની અસમાનતા સ્પષ્ટ દેખાય છે. લગભગ **50%** ટેક્સપેયર્સની વાર્ષિક આવક **₹5 લાખ** થી ઓછી છે. આ ટ્રેન્ડને કારણે કંપનીઓ હવે માસ-માર્કેટને બદલે પ્રીમિયમ સેગમેન્ટ પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે, જેની અસર રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયો પર પડી શકે છે.
નાણાકીય વર્ષ 2023-24 ના ઈન્કમ ટેક્સ ફાઈલિંગના આંકડાઓએ ભારતીય બજારના બિઝનેસ મોડલ સામે મોટા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. આ ડેટા મુજબ લગભગ 7.5 કરોડ ટેક્સપેયર્સમાંથી અડધા એટલે કે 50% લોકોની આવક ₹5 લાખ થી નીચે છે. આ આખો વર્ગ કુલ આવકમાં માત્ર 21% હિસ્સો ધરાવે છે, જેના કારણે મોંઘવારીની સીધી અસર તેમના ખર્ચ પર પડી રહી છે.
માસ-માર્કેટ વિરુદ્ધ પ્રીમિયમ સેગમેન્ટ
એફએમસીજી (FMCG) અને જીવનજરૂરિયાતની વસ્તુઓ વેચતી કંપનીઓ માટે આ મોટો પડકાર છે. લો-ઈન્કમ ગ્રુપમાં મોંઘવારી સામે માંગ જાળવી રાખવી મુશ્કેલ બની રહી છે. બીજી તરફ, ₹10 લાખ થી ₹50 લાખ ની આવક ધરાવતો મધ્યમ વર્ગ, જે ટેક્સપેયર બેઝના 11% છે, તે ઓટોમોબાઈલ અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ માટે મુખ્ય ચાલક બળ છે. આ વર્ગ વ્યાજ દરો અને જોબ માર્કેટની સ્થિરતા પર વધુ આધાર રાખે છે.
પ્રીમિયમ તરફ કેમ વળ્યું છે બજાર?
દેશના સૌથી ધનિક 0.3% લોકો પાસે કુલ રાષ્ટ્રીય આવકનો 10% થી વધુ હિસ્સો છે. આ જ કારણ છે કે લક્ઝરી કાર, પ્રીમિયમ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને લાઈફસ્ટાઈલ રિટેલ સેક્ટરમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. આ વર્ગ આર્થિક મંદીથી ઓછો પ્રભાવિત થાય છે, તેથી કંપનીઓ તેમના નફાના માર્જિનને સુરક્ષિત રાખવા માટે હવે આ 'પ્રીમિયમ' વર્ગને ટાર્ગેટ કરી રહી છે.
રોકાણકારો માટે હવે એ સમજવું જરૂરી છે કે જે કંપનીઓ માસ-માર્કેટમાં વોલ્યુમ ગ્રોથ નથી લાવી શકતી, તેઓ પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સ દ્વારા નફો જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આવનારા સમયમાં અર્બન કન્ઝમ્પશન અને ક્રેડિટ ગ્રોથના આંકડા જ નક્કી કરશે કે કયા બિઝનેસ મોડલ શેરબજારમાં આઉટપરફોર્મ કરશે.