ભારતે વર્ષ 2036 સુધીમાં તેના કુલ જીડીપી (GDP) ના **2%** જેટલી રકમ સંશોધન અને વિકાસ (R&D) પાછળ ખર્ચવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, જે 2023-24માં **0.84%** હતું. જોકે ખાનગી ક્ષેત્રનું યોગદાન **50%** થી વધુ છે, પરંતુ તેમાં મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓનું વર્ચસ્વ એક પડકાર છે. રોકાણકારોએ આગામી ટેક્સ પોલિસી અને ઘરેલું કંપનીઓની ક્ષમતા પર નજર રાખવી જોઈએ.
ભારતે રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D) ક્ષેત્રે એક મોટું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. 2023-24ના આંકડા મુજબ, ભારતનો ગ્રોસ એક્સપેન્ડિચર ઓન રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (GERD) જીડીપીના 0.84% એટલે કે આશરે ₹2.45 લાખ કરોડ હતો. 2020-21માં આ આંકડો 0.64% હતો, જે સૂચવે છે કે ભારત સર્વિસ-આધારિત અર્થતંત્રમાંથી ટેક્નોલોજી-આધારિત ઉદ્યોગ તરફ વળી રહ્યું છે.
ખાનગી ક્ષેત્રની વધતી ભૂમિકા
હવે સંશોધન પાછળના કુલ ખર્ચમાં ખાનગી ક્ષેત્રનું યોગદાન 51.8% જેટલું નોંધપાત્ર થઈ ગયું છે. જોકે, અહીં એક મોટો વળાંક છે: કુલ ખાનગી R&D ખર્ચના 71% થી વધુ ફાળો મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓનો છે. રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વનો મુદ્દો છે, કારણ કે સ્થાનિક સ્તરે થતું મોટાભાગનું રિસર્ચ વૈશ્વિક આદેશો હેઠળ છે, ન કે સ્થાનિક ઉદ્યોગિક વિકાસ માટે. ખાસ કરીને MSME ક્ષેત્રમાં રિસર્ચ ઇન્ટેન્સિટી વધારવી એ સૌથી મોટો પડકાર છે.
ટેક્સ પોલિસીનું મહત્વ
અગાઉ કંપનીઓને R&D માટે 200% ટેક્સ ડિડક્શન મળતું હતું, જે ઘટાડીને હવે 100% કરવામાં આવ્યું છે. આ ફેરફારથી નાની કંપનીઓના નફા અને કેશ-ફ્લો પર અસર પડી છે. માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સનું માનવું છે કે જો ફરીથી આક્રમક ટેક્સ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે, તો સ્થાનિક કંપનીઓ હાઈ-વેલ્યુ પ્રોડક્ટ્સ બનાવવામાં વધુ રસ દાખવી શકે છે.
ભવિષ્યના રોકાણ અને મોનિટરિંગ
સરકારે ₹1 લાખ કરોડના રિસર્ચ, ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન (RDI) ફંડ અને 'અનુસંધાન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન' (ANRF) દ્વારા સહયોગ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. રોકાણકારોએ કંપનીઓના R&D-ટુ-રેવન્યુ રેશિયો અને આગામી બજેટમાં મળતી ટેક્સ રાહતો પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ. ભારતીય કંપનીઓ કેટલી ઝડપથી લો-કોસ્ટ સર્વિસથી નીકળીને હાઈ-વેલ્યુ ઇન્ટેલેક્ટ્યુઅલ પ્રોપર્ટી (IP) સર્જન તરફ આગળ વધે છે, તે જ લાંબાગાળાની સફળતા નક્કી કરશે.