Whalesbook
મધ્ય પૂર્વમાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવમાં ઘટાડાના સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલા મોટા ઘટાડા બાદ ભારતીય શેરબજારમાં આજે તેજી જોવા મળી. નિફ્ટી 50 (Nifty 50) 23,100 ની સપાટી પાર કરી ગયો અને BSE Sensex 700 પોઈન્ટથી વધુનો ઉછાળો નોંધાવ્યો. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિની આશાઓ અને તેના પગલે બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude)ના ભાવમાં 5% થી વધુનો ઘટાડો થઈને આશરે $98.69 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. અમેરિકાના 10-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે લગભગ 4.34% રહ્યો.
જોકે, આ તેજી પાછળ કેટલાક ચિંતાજનક પરિબળો પણ છુપાયેલા છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) દ્વારા સતત વેચાણ ચાલુ રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, DIIs (Domestic Institutional Investors) એ ₹12,033.97 કરોડ ની ખરીદી કરી, જે FIIs ના ₹10,414.23 કરોડ ના ચોખ્ખા વેચાણને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ હતો. FIIs એ 2026 માં અત્યાર સુધીમાં ભારતીય શેરબજારમાંથી આશરે ₹1.04 લાખ કરોડ ઉપાડી લીધા છે, જેમાં માત્ર માર્ચ મહિનામાં ₹56,883 કરોડ નું વેચાણ થયું છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને દક્ષિણ કોરિયા તથા ચીન જેવા બજારોમાં ઓછી વેલ્યુએશન પર સારા રોકાણની તકોને કારણે FIIs ભારતીય બજારથી દૂર રહી રહ્યા છે.
ભારતીય રૂપિયાની સ્થિરતા FIIs ને આકર્ષવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જે હાલમાં નાજુક સ્થિતિમાં છે. આયાત પર ભારતની ભારે નિર્ભરતા (ક્રૂડ ઓઇલની 85% આયાત) તેને ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે. સોસાયટી જનરલ (Societe Generale) અને નેટિક્સિસ (Natixis) જેવા વિશ્લેષકોએ આ ઊર્જા આયાત નિર્ભરતાને કારણે ભારતની નબળાઈ દર્શાવી છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સ (Goldman Sachs)ના અંદાજ મુજબ, બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં 2% નો વધારો પ્રાદેશિક કમાણીને 2% સુધી ઘટાડી શકે છે.
આ મધ્ય પૂર્વના તણાવને કારણે ઉભરી રહેલા બજારોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જોકે કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે જો ઊર્જાના ભાવ ઊંચા સ્તરે સ્થિર ન રહે તો મજબૂત ફંડામેન્ટલ્સ પુનરાગમનને ટેકો આપી શકે છે. આવા વાતાવરણમાં, લાર્જ-કેપ શેર્સ કરતાં મિડ અને સ્મોલ-કેપ શેર્સમાં FIIs નું એક્સપોઝર ઓછું હોવાને કારણે ટૂંકા ગાળામાં વધુ સારું પ્રદર્શન કરવાની શક્યતા છે.
હાલની બજાર તેજી વેપારીઓ દ્વારા શોર્ટ-કવરિંગ પર વધુ આધાર રાખે છે, નહીં કે વિદેશી સંસ્થાઓના સતત રોકાણ પર. જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $100 પ્રતિ બેરલ પર સ્થિર રહે, તો ભારતની GDP વૃદ્ધિ 0.5 ટકા સુધી ઘટી શકે છે અને ફુગાવો 0.6 ટકા વધી શકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે AI સ્ટોક્સમાં મર્યાદિત એક્સપોઝર અને નબળી કમાણી વૃદ્ધિને કારણે 2024 ના અંતથી ભારતીય શેરબજાર તેના વૈશ્વિક સાથીદારો કરતાં નબળું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે. જોકે SIPs દ્વારા DIIs નો સતત પ્રવાહ બજારને ટેકો આપી રહ્યો છે, FIIs ના મોટા વેચાણને કારણે ઘણીવાર આ ટેકો ઓછો પડી જાય છે.
ટૂંકા ગાળામાં બજારની દિશા ભૌગોલિક રાજકીય વિકાસ અને FIIs ના પ્રવાહ પર નિર્ભર રહેશે. ઓટો, મેટલ અને ફાઇનાન્સિયલ સેક્ટરના શેર્સમાં પુનરાગમનની સંભાવના છે, પરંતુ તે સ્થિર વૈશ્વિક વાતાવરણ અને ઘટતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર આધાર રાખે છે. નિફ્ટી 50 નું P/E રેશિયો આશરે 20.0 અને BSE Sensex નું 19.98-20.4 ની આસપાસ સૂચવે છે કે વેલ્યુએશન વધુ પડતા ખેંચાયેલા નથી, પરંતુ મૂળભૂત સુધારા વિના વધુ અપસાઇડ માટે મર્યાદિત અવકાશ ધરાવે છે. જો મુખ્ય સપોર્ટ સ્તરથી નીચે લપસી જાય, તો Sensex માં 74,500–74,600 ની રેન્જમાં અને Nifty માં 23,067-22,851 ના ગેપ-ડાઉન એરિયામાં પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડશે.