Whalesbook
ગ્લોબલ માર્કેટના ખરાબ સંકેતો અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારતીય શેરબજારે શુક્રવારે ભારે કડાકો બોલાવ્યો.
ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, ખાસ કરીને અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષથી વધેલા ભયે ભારતીય બજારોમાં શુક્રવારે ભૂકંપ જેવી સ્થિતિ સર્જી. આ પરિસ્થિતિને કારણે ભારતીય રૂપિયામાં ડોલર સામે 94.80 ની ઐતિહાસિક નીચી સપાટી નોંધાઈ. આ અસ્થિરતાને કારણે વ્યાપક વેચવાલી જોવા મળી, જેમાં BSE Sensex 1,690.23 પોઈન્ટ્સ ( 2.25% ) ઘટીને 73,583.22 પર બંધ રહ્યો. NSE Nifty 50 પણ 486.85 પોઈન્ટ્સ ( 2.09% ) ઘટીને 22,819.60 પર સ્થિર થયો. રોકાણકારોની ચિંતા 8% થી વધુ વધી, જે India VIX ફિયર ગેજમાં 26.80 પર સ્પષ્ટ જોવા મળી. ખાસ કરીને પબ્લિક સેક્ટર બેંક્સ ( -3.88% ), રિયલ્ટી ( -3.10% ) અને ઓટો ( -2.79% ) જેવા ક્ષેત્રોને ભારે નુકસાન થયું.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $100 પ્રતિ બેરલને પાર થવાથી ભારત પર મેક્રોઈકોનોમિક દબાણ વધ્યું છે, કારણ કે દેશ તેની 90% થી વધુ તેલ જરૂરિયાતો આયાત કરે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના અંદાજ મુજબ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં $10 નો દરેક વધારો ભારતના Current Account Deficit (CAD) ને 30-40 બેસિસ પોઈન્ટ્સ સુધી વધારી શકે છે, જે ભાવ $100-$105 ની સરેરાશ રહે તો GDP ના 1.9-2.2% સુધી પહોંચી શકે છે. ઊંચા તેલના ભાવ અને ઘટતા રૂપિયાના આ બેવડા દબાણને કારણે આયાત ખર્ચ વધશે અને ફુગાવાની ચિંતાઓ પણ વધી શકે છે. અંદાજ છે કે ક્રૂડના ભાવમાં $10 ના વધારાથી GDP વૃદ્ધિમાં 0.5% નો ઘટાડો થઈ શકે છે. આ પડકારો છતાં, S&P Global એ અનુમાન લગાવ્યું છે કે ઘરેલું માંગને કારણે FY27 માટે ભારતની GDP વૃદ્ધિ 7.1% પર મજબૂત રહેશે, જોકે ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષ જોખમી બની શકે છે.
ઐતિહાસિક સંદર્ભ જોઈએ તો, Nifty 50 નો વર્તમાન Price-to-Earnings (P/E) રેશિયો 19.4x (છેલ્લા 12 મહિનાના આધારે) પર આવી ગયો છે, જે પાંચ વર્ષીય મધ્યક 22.6x અને દસ વર્ષીય મધ્યક 22.3x થી નીચે છે. 2020 ના કોવિડ-પ્રેરિત બજાર ઘટાડા પછી પ્રથમ વખત ઇન્ડેક્સ 20x P/E માર્કથી નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જોકે આ ઘટાડાથી વેલ્યુએશન પ્રાદેશિક ઉભરતા બજારના સમકક્ષ આવી રહ્યા છે, તેમ છતાં ભારતીય ઇક્વિટીઝ હજુ પણ પ્રીમિયમ પર ટ્રેડ થઈ રહી છે. ચીન અને હોંગકોંગ જેવા દેશો 12x-18x P/E પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જ્યારે ભારત 19x P/E પર છે. Sensex નો P/E 20.7x છે. ભારતીય રૂપિયો દાયકાઓથી નબળો પડી રહ્યો છે, જે 1991 માં લગભગ ₹22.74 થી વધીને 2026 ની શરૂઆતમાં લગભગ ₹90-92 ની આસપાસ પહોંચ્યો છે. ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (FIIs) મોટા પાયે વેચાણ કરી રહ્યા છે, માત્ર 2026 માં જ ભારતીય ઇક્વિટીઝમાંથી લગભગ ₹1.25 ટ્રિલિયન ઉપાડી લીધા છે. આ ઉપરાંત, ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વ ઘટીને $563 બિલિયન થઈ ગયું છે, જે RBI ની ચલણ દખલગીરીની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરી શકે છે. Moody's Analytics ચેતવણી આપે છે કે લાંબા ગાળાના સંઘર્ષથી ભારતની GDP વૃદ્ધિમાં 4% નો ઘટાડો થઈ શકે છે.
આગળ જતા, વિશ્લેષકોનું મિશ્ર ચિત્ર છે. જ્યારે S&P Global અને ઉદ્યોગ સંસ્થા Assocham ભારતીય અર્થતંત્ર FY27 માં 7% થી વધુ વૃદ્ધિ જાળવી રાખશે તેવી અપેક્ષા રાખે છે, જે મજબૂત ઘરેલું વપરાશ અને રોકાણ દ્વારા સંચાલિત છે, ત્યારે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને કોમોડિટીના ભાવ તથા વેપાર પર તેની અસર મુખ્ય ચિંતાઓ છે. કેટલાક વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે લગભગ 19x થી 20.4x નો વર્તમાન P/E મજબૂત GDP આગાહીઓ અને ઘટતા ફુગાવાના સમર્થન સાથે સારો વેલ્યુએશન સ્તર પ્રદાન કરે છે. જોકે, તેઓ બજારના તળિયા (market bottom) ની જાહેરાત સામે સાવચેત રહેવાનું કહે છે, કારણ કે કમાણીમાં નિરાશા વેલ્યુએશનને વધુ ઘટાડી શકે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) વૃદ્ધિને ટેકો આપવા અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા વચ્ચે સંતુલન જાળવીને તટસ્થ નાણાકીય નીતિ (neutral monetary policy) અપનાવી શકે છે, જોકે સતત ચલણ નબળાઈ અને ઊંચા ઉર્જા ભાવો આ પ્રયાસોને જટિલ બનાવી શકે છે.