ભારતીય શેરબજાર વૈશ્વિક સ્તરે પાછળ કેમ? AI તેજીમાં ભાગીદારીનો અભાવ મુખ્ય કારણ!

AI તેજીનો લાભ કેમ નથી મળી રહ્યો?

Motilal Oswal ના રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2026 ની શરૂઆતથી, ભારતનો નિફ્ટી (Nifty) સ્થાનિક ચલણમાં લગભગ 8.5% ઘટ્યો છે. તેની સામે, દક્ષિણ કોરિયાનો KOSPI 77.49% અને તાઈવાનનું બજાર નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે. આ મોટો તફાવત ભારતના મુખ્ય બજાર પ્રદર્શનને અસર કરી રહ્યો છે, કારણ કે AI હાર્ડવેર અને સેમિકન્ડક્ટર સંબંધિત ગ્લોબલ રેલીમાં ભારતની ભાગીદારી ઘણી ઓછી છે. જોકે, IT સર્વિસિસને બાદ કરતાં ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટની કામગીરી ઘણી વધુ સ્થિર દેખાય છે, જે દર્શાવે છે કે સમસ્યા આંતરિક નબળાઈ કરતાં વૈશ્વિક સેક્ટરના પક્ષપાતને કારણે છે.

સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં તેજી

બીજી તરફ, વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને સંરક્ષણ ખર્ચમાં વધારાને કારણે વૈશ્વિક સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. 2021 થી મધ્ય 2026 સુધીમાં વૈશ્વિક સંરક્ષણ કંપનીઓની કુલ માર્કેટ કેપમાં 19% નો CAGR (Compound Annual Growth Rate) જોવા મળ્યો છે. આ જ ટ્રેન્ડ ભારતમાં પણ જોવા મળે છે, જ્યાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સતત રોકાણ આવી રહ્યું છે.

કોમોડિટીના ભાવ અને મેક્રો ચિંતાઓ

વૈશ્વિક બજારો અને કોર્પોરેટ નફાકારકતા પર ઉંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવની અસર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે, જે મધ્ય પૂર્વના તણાવને કારણે $100 પ્રતિ બેરલને વટાવી ગયા છે. આ ભારત માટે વિકાસ, કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD), ફુગાવા અને રૂપિયાના અવમૂલ્યન (INR depreciation) જેવી ચિંતાઓ ઊભી કરી રહ્યું છે. FY27 માટે ભારતનું CAD 1.3% થી 2.5% GDP સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. એપ્રિલ 2026 માં CPI ફુગાવો વધીને 3.8% સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. ભારતીય રૂપિયો પણ 0.0105-0.0106 USD ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે અને વર્ષના અંત સુધીમાં ₹95 પ્રતિ USD સુધી નબળો પડી શકે છે.

રોકાણકારોના પ્રવાહની સ્થિતિ

2026 ના પ્રથમ ચાર મહિનામાં સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DIIs) એ ભારતીય ઇક્વિટીમાં ₹3 લાખ કરોડ થી વધુનું રોકાણ કરીને બજારને સ્થિરતા આપી છે. DII ની માલિકી એપ્રિલ 2026 સુધીમાં લગભગ 18.9% થઈ ગઈ છે. તેનાથી વિપરીત, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) 2026 માં અત્યાર સુધીમાં ₹2 લાખ કરોડ થી વધુનો ચોખ્ખો વેચાણ કરી ચૂક્યા છે. FII ની માલિકી ઘટીને એપ્રિલ 2026 માં 14.7% ના 14 વર્ષના નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ સ્થિતિ ભારતીય બજારમાં સ્થાનિક મૂડીના વધતા પ્રભુત્વને દર્શાવે છે.

અંતર્નિહિત જોખમો અને મંદીની ચિંતાઓ

મજબૂત સ્થાનિક રોકાણકારોની ખરીદી છતાં, FIIs દ્વારા સતત થતું વેચાણ ભારત પ્રત્યે વૈશ્વિક સાવધાની સૂચવે છે. AI માં મોખરે રહેલા તાઈવાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોમાં મૂડીના પ્રવાહને કારણે ભારત તેના ફાળો મેળવી શકતું નથી. AI રેલીનું AI હાર્ડવેર અને સેમિકન્ડક્ટર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું ભારતને માળખાકીય રીતે ગેરલાભમાં મૂકે છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત અસ્થિરતા ભારતની આર્થિક સ્થિરતા માટે સતત જોખમ ઊભું કરી રહી છે, જેનાથી CAD અને ફુગાવાને નુકસાન થઈ શકે છે. રૂપિયાનું નબળાઈકરણ પણ મૂડીના પ્રવાહને વધુ ઘટાડી શકે છે. મુખ્ય જોખમ એ છે કે શું સ્થાનિક ખરીદી લાંબા સમય સુધી ચાલતા વિદેશી વેચાણ સામે ટકી શકશે.

ભવિષ્યની રૂપરેખા

Motilal Oswal સૂચવે છે કે જો વૈશ્વિક AI ટ્રેડમાં કોઈ મોડરેશન (મધ્યમતા) અથવા અનવાઇન્ડિંગ (સમાપ્તિ) આવે, તો વિદેશી રોકાણકારોનો પ્રવાહ ભારત જેવા ઘરેલું વૃદ્ધિ-લક્ષી બજારો તરફ પાછો ફરી શકે છે. સતત ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક સ્તરે સંરક્ષણ ખર્ચમાં વધારો જાળવી રાખશે. જોકે, બજારની દિશા વૈશ્વિક મૂડી પ્રવાહ, કોમોડિટીના ભાવોના માર્ગ અને મુખ્ય વૈશ્વિક વૃદ્ધિ ક્ષેત્રોમાં ભારતના માળખાકીય પડકારોનો સામનો કરવાની ક્ષમતા પર નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત થશે.