રાજ્યો દ્વારા મોટા પાયે ઉધાર લેવાની યોજના
ICRA ના રિપોર્ટ મુજબ, FY27 માં રાજ્યોનું ગ્રોસ બોરોઇંગ (Gross Borrowing) વધીને ₹13.4 થી ₹14 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. આ FY26 માં થયેલા ₹12.8 ટ્રિલિયન ના આંકડા કરતાં 5% થી 9% નો મોટો ઉછાળો છે. દેવાની ચુકવણી ₹4.2 ટ્રિલિયન બાદ કરતાં, સ્ટેટ ગવર્મેન્ટ સિક્યોરિટીઝ (SGS) મારફતે નેટ બોરોઇંગ (Net Borrowing) ₹9.2 થી ₹9.7 ટ્રિલિયન રહેવાનો અંદાજ છે, જે વાર્ષિક 1% થી 8% નો વધારો દર્શાવે છે.
RBI ની નવી ડેટ સ્ટ્રેટેજી (Debt Strategy)
આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા અને બજારમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એક નવી 'બેન્ચમાર્ક ઇશ્યુઅન્સ સ્ટ્રેટેજી' (Benchmark Issuance Strategy - BIS) પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ કરી રહી છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્ય સરકારોના ઉધાર લેવાની પ્રક્રિયાને વધુ અનુમાનિત અને પારદર્શક બનાવવાનો છે. આ પહેલ હેઠળ, નવ રાજ્યો નિર્ધારિત મેચ્યોરિટી ટર્મ્સ (Maturity Terms) સાથે ₹1.5 ટ્રિલિયન ના સિક્યોરિટીઝ જારી કરશે, જેથી SGS માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ અને સ્પષ્ટતા વધી શકે. FY27 ના પ્રથમ ક્વાર્ટર (Q1) માટે, RBI એ ₹2.5 ટ્રિલિયન ના ગ્રોસ SGS ઇશ્યુઅન્સ (Gross SGS Issuance) નું આયોજન કર્યું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીમાં 26.7% નો નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.
રાજ્યોના માહિતી ખુલાસામાં વિલંબ RBI ની યોજનાને જોખમમાં મૂકી શકે છે
જોકે, ICRA નો રિપોર્ટ આ BIS ની સફળતા સામે કેટલાક મોટા પડકારો તરફ પણ ઈશારો કરે છે. આ વ્યૂહરચનાની સફળતા સંપૂર્ણપણે રાજ્યો પર નિર્ભર રહેશે કે તેઓ નિર્ધારિત મેચ્યોરિટી ટર્મ્સમાં રહીને તેમના ઉધાર લેવાના આયોજનનું પાલન કરે. ભૂતકાળમાં, રાજ્યો દ્વારા યોજના મુજબ અને વાસ્તવિક SGS ઇશ્યુઅન્સ વચ્ચેના તફાવતો, ખાસ કરીને પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં, આવા પ્રયાસોને નબળા પાડતા રહ્યા છે. ICRA સૂચવે છે કે આ તફાવતો ઘટાડવા માટે, રાજ્યોએ કેન્દ્ર સરકાર પાસે બોરોઇંગ લિમિટ (Borrowing Limit) મંજૂરીની અરજીઓ ઝડપથી સબમિટ કરવી જોઈએ. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ લિમિટ્સની ઝડપી સમીક્ષા, મંજૂરી અને સૂચના મળવાથી બજાર માટે ઉધાર લેવાની પ્રક્રિયા સરળ અને વધુ અનુમાનિત બનશે.