ભારત સરકારે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ માટે બજેટની કવાયત સત્તાવાર રીતે શરૂ કરી દીધી છે. ૧૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬થી પ્રી-બજેટ મીટિંગ્સનો દોર શરૂ થતાં સરકારની ફિસ્કલ ડિસિપ્લિન (fiscal discipline) પરની પકડ મજબૂત બનશે.
ભારત સરકારે નાણાકીય વર્ષ FY28 માટે બજેટ બનાવવાની પ્રક્રિયાનો આરંભ કરી દીધો છે. ૧૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ 'e-Lekha' સિસ્ટમમાં નવું ફાઈનાન્શિયલ યર ટેબ એક્ટિવ કરીને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એક્સપેન્ડિચર દ્વારા મંત્રાલયોને તેમના ખર્ચના પ્રસ્તાવો રજૂ કરવા માટે સમયસીમા નક્કી કરી દેવામાં આવી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાણાકીય આયોજનને વધુ સચોટ બનાવવાનો છે.
ફિસ્કલ ડિસિપ્લિન અને ગ્રોથ વચ્ચે સંતુલન
બજારના નિષ્ણાતો માટે આ વહેલી શરૂઆત એક મહત્વનો સંકેત છે કે સરકાર ફિસ્કલ કોન્સોલિડેશન (fiscal consolidation) પર ભાર મૂકી રહી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ FY27 માટે સરકારે ફિસ્કલ ડેફિસિટનો ટાર્ગેટ ૪.૩% GDP નક્કી કર્યો છે. આ વહેલી પ્રક્રિયા દ્વારા સરકાર મધ્ય-વર્ષમાં આવતા બિનજરૂરી ખર્ચના આંચકાઓને ટાળવા માંગે છે.
વ્યાજ દર અને આર્થિક પડકારો
વર્તમાન આર્થિક વાતાવરણ ઘણું જટિલ છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% પર પહોંચાડ્યો છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધોને કારણે ફુગાવો એક પડકાર છે. વધતા વ્યાજ દરને કારણે સરકાર માટે ઉધાર લેવાની કિંમત (borrowing cost) વધી રહી છે, જે આ આયોજનને અત્યંત મહત્વનું બનાવે છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું?
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ આર્થિક વૃદ્ધિના મુખ્ય સ્તંભો છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે એનર્જીના ભાવમાં વધઘટ અને વેપાર સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ આવક પર અસર કરી શકે છે. માર્કેટ માટે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર કન્સ્ટ્રક્શન, સિમેન્ટ અને સ્ટીલ જેવા સેક્ટરમાં મૂડી ખર્ચ (CAPEX) જાળવી રાખીને કેવી રીતે ફિસ્કલ ડેફિસિટને મર્યાદામાં રાખે છે.