ભારત સરકાર સેમિકન્ડક્ટર સેક્ટર માટે પોતાની રણનીતિ બદલી રહી છે. હવે સીધી ગ્રાન્ટ આપવાને બદલે Semicon 2.0 સ્કીમ હેઠળ કો-ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Co-investment) મોડલ અપનાવવામાં આવશે, જેનો મુખ્ય હેતુ પ્રાઈવેટ કેપિટલને આકર્ષવાનો અને ઉદ્યોગને લાંબા ગાળા માટે સક્ષમ બનાવવાનો છે.
કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં સેમિકન્ડક્ટર ઇન્ડસ્ટ્રી ઉભી કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ફેરફાર શરૂ કર્યો છે. પ્રથમ તબક્કામાં જ્યાં કંપનીઓને સીધી સબસિડી કે ગ્રાન્ટ આપવામાં આવતી હતી, ત્યાં હવે આગામી 'Semicon 2.0' ફ્રેમવર્કમાં ઇક્વિટી પાર્ટિસિપેશન (Equity Participation) પર ભાર મૂકવામાં આવશે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ માત્ર સરકારી ભંડોળ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે, સરકાર અને વેન્ચર ઇન્વેસ્ટર્સ વચ્ચે જોખમોની વહેંચણી કરવાનો છે.
આર્થિક સંદર્ભ અને પડકારો
સરકારે અત્યાર સુધી વિવિધ સ્કીમ દ્વારા ₹2 લાખ કરોડથી વધુ ની જાહેરાત કરી છે, જ્યારે પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાંથી અંદાજે ₹2.5 લાખ કરોડ નું રોકાણ આવ્યું છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને જાપાન જેવા દેશોમાં સરકારના $1 ના રોકાણ સામે પ્રાઈવેટ સેક્ટર અનેક ગણું રોકાણ કરે છે. ભારત પણ આ 'કેપિટલ મલ્ટિપ્લાયર' હાંસલ કરવા માંગે છે જેથી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
ગ્રાન્ટ-આધારિત જૂના મોડલમાં ઘણીવાર કંપનીઓ લાંબા ગાળાના ગ્રોથને બદલે માત્ર સબસિડી લેવા પર ધ્યાન આપતી હતી. હવે સરકાર ઇક્વિટી પાર્ટનર બનતા, લાંબા ગાળાના અને ગંભીર ખેલાડીઓ સેક્ટરમાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ સ્થાપવા એ લાંબા ગાળાની પ્રક્રિયા છે અને તેમાં અબજો રૂપિયાનું રોકાણ જરૂરી છે. આથી, નવા ફ્રેમવર્કમાં રિસ્ક-શેરિંગ ટર્મ્સ અને કંપનીઓની કાર્યક્ષમતા રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વના ફેક્ટર રહેશે.