ભારતે તેની ક્રિટિકલ મિનરલ પોલિસીમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે માત્ર કાચો માલ સંગ્રહ કરવાને બદલે, સરકારે **₹7,280 કરોડની** યોજના દ્વારા દેશમાં જ તેના પ્રોસેસિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું નક્કી કર્યું છે.
ભારત હવે તેની ક્રિટિકલ મિનરલ વ્યૂહરચનાને સંપૂર્ણપણે બદલી રહ્યું છે. જૂની પદ્ધતિ મુજબ માત્ર કાચા માલનો સ્ટોક જમા કરવાને બદલે, હવે સરકાર 'નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન' (NCMM) હેઠળ દેશમાં જ મજબૂત ઈન્ડસ્ટ્રીયલ માળખું ઉભું કરવા જઈ રહી છે.
₹7,280 કરોડનો માસ્ટર પ્લાન
આ નવી નીતિના કેન્દ્રમાં છે 'સિંટર્ડ રેર અર્થ પરમેનન્ટ મેગ્નેટ્સ' (REPMs). નવેમ્બર 2025માં મંજૂર થયેલી આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય 6,000 MTPA ની ઇન્ટિગ્રેટેડ પ્રોડક્શન ક્ષમતા ઉભી કરવાનો છે. આ મેગ્નેટ્સ ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EV) અને વિન્ડ ટર્બાઈન માટે અત્યંત જરૂરી છે. સરકાર માત્ર વેરહાઉસ બનાવવાને બદલે એક એવું મેન્યુફેક્ચરિંગ ઈકોસિસ્ટમ બનાવવા માંગે છે જે લાંબા ગાળાની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે.
શા માટે આ ફેરફાર જરૂરી છે?
માત્ર સ્ટોકપાઈલિંગ કરવાથી ઘણીવાર નાણાકીય અક્ષમતા ઉભી થાય છે. ભાવમાં થતી વધઘટ અને ખોટી સ્પેસિફિકેશનની સામગ્રી સંગ્રહ કરવાથી ઉદ્યોગોને ખાસ મદદ મળતી નથી. જોકે, ઈમરજન્સી માટે સરકારે હજુ પણ ₹500 કરોડ 'નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ સ્ટોકપાઈલ પ્રોગ્રામ' માટે ફાળવ્યા છે.
રોકાણકારો માટે જોખમો અને પડકારો
આ એક લાંબા ગાળાની ગેમ છે. હાઈ-પ્યુરિટી મેટલ પ્રોડક્શન અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર માટે વિદેશી નિષ્ણાતો પર નિર્ભરતા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો જેસ્ટેશન પિરિયડ લાંબો છે, એટલે કે તરત જ આઉટપુટ મળવાની શક્યતા ઓછી છે. સાથે જ પર્યાવરણીય ક્લિયરન્સ પણ એક મોટો અવરોધ બની શકે છે.
આગામી સમયમાં, રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગની સમયરેખા અને ખાનગી કંપનીઓની પ્રોડક્શન ક્ષમતા પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ. ભારતના મિનરલ મિશનની સફળતા હવે સરકારી તિજોરીમાં પડેલા સ્ટોક પર નહીં, પરંતુ સપ્લાય ચેઈનની મજબૂતી પર માપવામાં આવશે.