ભારત સરકારનો મોટો નિર્ણય: સરકારી સિક્યોરિટીઝ પર FIIs માટે ટેક્સ માફ, દેવાના બજારમાં નવી ઉર્જા!

દેવાના બજારમાં લિક્વિડિટી વધારવાની રણનીતિ:

વૈશ્વિક સ્તરે કડક ધિરાણની સ્થિતિ અને વધતા ફિસ્કલ ડેફિસિટ (રાજકોષીય ખાધ) ને પહોંચી વળવા માટે, સરકારે આ આક્રમક નીતિ અપનાવી છે. આવકવેરા અધિનિયમની નવી 13D અને 13E શ્રેણી હેઠળ, વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ (Withholding Tax) નાબૂદ કરીને અને કેપિટલ ગેઇન્સ પર મુક્તિ આપીને, સરકાર વિદેશી રોકાણકારો માટે રિસ્ક-એડ્જસ્ટેડ યીલ્ડ (Risk-Adjusted Yield) ને ઓછો કરી રહી છે. બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે આનાથી ભારતીય સરકારી સિક્યોરિટીઝનું વૈશ્વિક બોન્ડ ઇન્ડેક્સમાં મહત્વ વધશે, જે RBI નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રહ્યો છે.

દેવાના બજારની ગતિશીલતા અને સ્પર્ધા:

15, 30 અને 40 વર્ષ જેવી લાંબા ગાળાની મુદતની સિક્યોરિટીઝને Fully Accessible Route હેઠળ લાવવાથી લાંબા ગાળાના યીલ્ડ (Long-end Yields) ને સ્થિર કરવામાં મદદ મળશે. ભૂતકાળમાં, ફુગાવાના ઊંચા સમયગાળા દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારો Emerging Market Debt થી દૂર રહ્યા હતા. પરંતુ, આ ટેક્સ મુક્તિને કારણે ભારતીય G-Secs ઇન્ડોનેશિયા અને બ્રાઝિલ જેવા દેશોની સમાન-મુદતની સિક્યોરિટીઝની સરખામણીમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. શરૂઆતમાં સરકારી બોન્ડના ભાવમાં થોડો વધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ તેનો વાસ્તવિક પ્રભાવ વિદેશી રોકાણકારો માટે હેજિંગ ખર્ચ (Hedging Costs) પર નિર્ભર રહેશે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી કન્સેશનલ ફોરેક્સ સ્વેપ (Forex Swap) સુવિધા રજૂ કરવામાં આવી છે, જે દર્શાવે છે કે RBI કરન્સી રિસ્ક પ્રીમિયમ (Currency Risk Premium) થી વાકેફ છે.

રોકાણની અસ્થિરતાનું જોખમ:

જોકે, ટીકાકારો અને વરિષ્ઠ વિશ્લેષકો ટૂંકા ગાળાના "હોટ મની" (Hot Money) દ્વારા સ્થાનિક બજારમાં અસ્થિરતાના સંભવિત જોખમને લઈને ચિંતિત છે. વ્યક્તિગત વિદેશી રહેવાસીઓ માટે રજીસ્ટ્રેશનની જરૂરિયાતો દૂર કરવાથી સટ્ટાકીય પ્રવાહ (Speculative Flows) માટે એક વિશાળ માર્ગ ખુલી શકે છે. જો વૈશ્વિક જોખમની ભાવના (Global Risk Sentiment) માં ફેરફાર થાય, તો આ પોઝિશન્સમાંથી બહાર નીકળવાની સરળતા ઇક્વિટી અને ડેટ બંને સેગમેન્ટમાં ઝડપી વેચાણને વેગ આપી શકે છે. SEBI રજીસ્ટ્રેશનની અવરોધ દૂર કરવાથી વ્યક્તિગત મૂડી પ્રવાહ પર નિયમનકારી દેખરેખ વધુ જટિલ બનશે, જેનાથી કેન્દ્રીય બેંક માટે સિસ્ટમિક લિવરેજ (Systemic Leverage) નું નિરીક્ષણ કરવું મુશ્કેલ બનશે.

ભવિષ્યનું દૃશ્ય અને સંસ્થાકીય સ્થિતિ:

બ્રોકરેજ ફર્મ્સે હાલમાં વિદેશી ડેટ ઇનફ્લો (Foreign Debt Inflows) ના અંદાજોમાં સુધારો કરવાનું શરૂ કર્યું છે, અને 2027 ની મધ્ય સુધીમાં વિદેશી ભાગીદારીમાં સંભવિત વધારાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. આ ટેક્સ પ્રોત્સાહનો અંગે ઉત્સાહ હોવા છતાં, હવે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની મોટી અને વધુ લિક્વિડ વિદેશી-ધારિત દેવા બજારના ફુગાવાજન્ય પરિણામોનું સંચાલન કરવાની ક્ષમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. રોકાણકારો આગામી ઓક્શનના પરિણામો પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે.