ભારત સરકારે લિથિયમ-આયન સેલ, ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી અને ઇન્ડક્ટર કોઇલ જેવા મુખ્ય પાર્ટ્સ પર બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી હટાવી દીધી છે. માર્ચ 2029 સુધી લાગુ રહેનારી આ નીતિનો ઉદ્દેશ સ્થાનિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન ઉત્પાદકો માટે ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવાનો છે.
ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન
ભારત સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન (EV) ક્ષેત્રે સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે એક મોટો નીતિગત નિર્ણય લીધો છે. સરકારે લિથિયમ-આયન સેલ, ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી અને ઇન્ડક્ટર કોઇલ જેવા મહત્વપૂર્ણ ઘટકો પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી માર્ચ 2029 સુધી રદ કરી દીધી છે. આનાથી આયાતી પાર્ટ્સ પરનો ઊંચો ખર્ચ ઘટશે, જે ભારતીય ઉત્પાદકો માટે મોટી રાહત છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને EV સપ્લાય ચેઇન પર અસર
કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને EV કંપનીઓ માટે, કાચા માલ અને સ્પેશિયલ પાર્ટ્સનો ખર્ચ તેમના નફાના ગાળા (Profit Margins) નક્કી કરે છે. ભારતમાં ઘણા ઉત્પાદકો લિથિયમ-આયન સેલ અને ડિસ્પ્લે પેનલ જેવા હાઇ-વેલ્યુ કમ્પોનન્ટ્સ માટે આયાત પર આધાર રાખે છે. આ ડ્યુટી ઘટાડવાથી, કંપનીઓના ઇનપુટ ખર્ચમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, જે સમય જતાં ઓપરેટિંગ માર્જિનને સુધારી શકે છે. આ પગલું સ્થાનિક કંપનીઓને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવામાં મદદ કરશે.
સ્થાનિક વેલ્યુ એડિશન વધારવાનો પ્રયાસ
આ પહેલ સરકારની પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) જેવી યોજનાઓ સાથે જોડાયેલી છે. અગાઉ બેટરી ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવામાં અમલીકરણ અને સ્કેલને લઈને પડકારો હતા, પરંતુ આ ડ્યુટી વેઇવર સીધી રીતે ખર્ચ સંબંધિત અવરોધોને દૂર કરવાનો પ્રયાસ છે. તેનો હેતુ કંપનીઓને માત્ર એસેમ્બલી પૂરતા સીમિત ન રાખતા, ભારતમાં જ હાઇ-વેલ્યુ ઇલેક્ટ્રોનિક કમ્પોનન્ટ્સના સ્થાનિકીકરણમાં રોકાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
બજાર અને ઓપરેશનલ પાસાં
જોકે આ ડ્યુટી વેઇવર ઉત્પાદન ખર્ચ માટે સકારાત્મક સંકેત છે, પરંતુ કંપનીઓને તેનો વાસ્તવિક લાભ તેમના ઉત્પાદન લાઇનમાં આ ઘટકોને કેટલી અસરકારક રીતે એકીકૃત કરી શકે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારોએ કંપનીઓની પ્રાઇસિંગ સ્ટ્રેટેજી અને તેઓ ગ્રાહકોને કેટલો ખર્ચ લાભ ટ્રાન્સફર કરે છે તેના પર નજર રાખવી જોઈએ. આ ઘટાડાથી ક્ષમતાનો ઉપયોગ (Capacity Utilization) વધશે કે કેમ તે પણ જોવું રહ્યું.
જોકે, એ નોંધવું અગત્યનું છે કે લિથિયમ અને રેર અર્થ મટિરિયલ્સ જેવી કોમોડિટીના વૈશ્વિક ભાવમાં થતી વધઘટ ખર્ચ વ્યવસ્થાપનમાં ભૂમિકા ભજવશે. આ નીતિની સફળતા સ્થાનિક કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ કેટલી ઝડપથી વિકસિત થાય છે તેના પર પણ નિર્ભર રહેશે. આવનારા ત્રિમાસિક નાણાકીય અહેવાલોમાં કંપનીઓ તેમના માર્જિન અને ઉત્પાદન યોજનાઓ પર આ ડ્યુટી ફેરફારોની અસર વિશે વિગતો શેર કરી શકે છે.