ભારતમાં નેશનલ હાઈવે નિર્માણની ગતિ ધીમી પડી રહી છે. FY27 સુધીમાં આ ગતિ ઘટીને **21 કિમી પ્રતિ દિવસ** થવાની શક્યતા છે, જે FY26માં **25 કિમી પ્રતિ દિવસ** હતી. નવા પ્રોજેક્ટ્સ મળવામાં ઘટાડો અને જમીન સંપાદન જેવા અવરોધોને કારણે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટરમાં મોટું પરિવર્તન આવી રહ્યું છે.
દેશમાં રોડ નિર્માણની ઝડપ હવે ઠંડી પડી રહી છે. એક સમય હતો જ્યારે FY21માં આપણે 36.8 કિમી પ્રતિ દિવસની પીક સ્પીડ જોઈ હતી, પરંતુ હવે તે ઘટીને FY27માં 21 કિમી પ્રતિ દિવસ સુધી આવી જવાનો અંદાજ છે. આ ટ્રેન્ડ સૂચવે છે કે નેશનલ હાઈવે ડેવલપમેન્ટમાં એક સ્ટ્રક્ચરલ સ્લોડાઉન આવી રહ્યું છે.
પ્રોજેક્ટ્સ કેમ ઓછા થઈ રહ્યા છે?
આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ નવા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાતમાં આવેલી કમી છે. CareEdge Ratings ના રિપોર્ટ મુજબ, FY22માં હાઈવે કોન્ટ્રાક્ટ એવોર્ડ્સ 12,731 કિમીના રેકોર્ડ સ્તરે હતા, જે હવે FY26 સુધીમાં ઘટીને અંદાજે 7,000 કિમી રહેવાની ધારણા છે. કેન્દ્ર સરકાર તરફથી નવા કામોમાં ઘટાડો થવાથી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપનીઓના ઓર્ડર બુક પર દબાણ આવી શકે છે.
ઇન્ફ્રા કંપનીઓ પર અસર અને નવી રણનીતિ
NHAI (National Highways Authority of India) પર નિર્ભર રહેતી કંપનીઓ માટે આ સંક્રમણનો સમયગાળો છે. જે કંપનીઓ પાસે ડાયવર્સિફાઇડ ઓર્ડર બુક છે અથવા જેઓ સ્ટેટ લેવલના પ્રોજેક્ટ્સમાં પકડ ધરાવે છે, તેમને ફાયદો થઈ શકે છે. હવે ક્ષેત્રનું ધ્યાન માત્ર નવા રસ્તા બનાવવા પર નથી, પરંતુ એસેટ મોનેટાઈઝેશન (Asset Monetization) પર છે. TOT (Toll-Operate-Transfer) મોડલ અને InvITs દ્વારા કંપનીઓ પોતાના ડેટ (Debt) ઘટાડવા પર ધ્યાન આપી રહી છે.
જોખમો અને પડકારો
આ ક્ષેત્રમાં જમીન સંપાદન અને રેગ્યુલેટરી ક્લિયરન્સ જેવા જૂના અવરોધો યથાવત છે. જો કામમાં વિલંબ થશે, તો કોસ્ટ ઓવરરન (Cost Overrun) ને કારણે કંપનીઓના માર્જિન પર નેગેટિવ અસર પડી શકે છે. આગામી સમયમાં શેરધારકોએ કંપનીઓના ઓર્ડર ઇનટેક અને દેવું ઘટાડવાની ક્ષમતા પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.