ભારતના **166** મુખ્ય જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ હાલ **68%** છે, પરંતુ ચોમાસામાં **13%** ની અછત ચિંતાનો વિષય છે. આ સ્થિતિ રવી પાક, હાઈડ્રો-પાવર ઉત્પાદન અને ફૂડ ઈન્ફ્લેશન માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
પાણીની અછત અને તેની અસરો
સેન્ટ્રલ વોટર કમિશનના તાજેતરના ડેટા મુજબ, 166 મોટા ડેમમાં પાણીનો સંગ્રહ કુલ ક્ષમતાના 68% સુધી પહોંચ્યો છે. જોકે આ સુધારો જણાય છે, પરંતુ આ આંકડો ગયા વર્ષની સરખામણીએ લગભગ 18% ઓછો છે અને 10 વર્ષની સરેરાશથી પણ નીચે છે. જૂનથી ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં ચોમાસામાં 13% ની ઘટ આ અછતનું મુખ્ય કારણ છે.
ખેતી અને મોંઘવારી પર અસર
પાણીનું સ્તર રવી પાકના વાવેતર માટે નિર્ણાયક છે. સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી ન મળવાથી પાક ઉત્પાદન ઘટી શકે છે, જે સીધી રીતે ફૂડ ઈન્ફ્લેશનને જન્મ આપી શકે છે. ખાતર, ટ્રેક્ટર અને FMCG સેક્ટરની કંપનીઓ માટે આ એક મોટો પડકાર છે, કારણ કે ગ્રામીણ આવક અનિશ્ચિત બની શકે છે.
પાવર સેક્ટર અને પ્રાદેશિક તફાવત
ભારતનું હાઈડ્રોઈલેક્ટ્રિક પાવર ઉત્પાદન ડેમમાં રહેલા પાણી પર નિર્ભર છે. પાણીની અછતને કારણે વીજ ઉત્પાદન ઘટી શકે છે, જે પાવર-ઈન્ટેન્સિવ ઉદ્યોગો માટે ખર્ચાળ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને દક્ષિણ અને પૂર્વ ભારતમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર છે.
ભવિષ્યનું અનુમાન
હવામાન વિભાગ 'એલ નીનો' (El Niño) ની અસરો પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો ચોમાસાની ઘટ ચાલુ રહેશે, તો સિંચાઈ અને ઉદ્યોગોના પાણીના વપરાશ પર સરકાર દ્વારા નિયંત્રણો આવી શકે છે.