ભારતે BRICS ની સિંગલ કરન્સીના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે. હવે ભારત ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સ અને CBDC ને જોડવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે, જેથી ડોલર પર નિર્ભરતા ઘટે અને ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડમાં ખર્ચ ઓછો થાય.
નવી દિલ્હીની વ્યૂહાત્મક પહેલ
આગામી 12-13 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાનારા 18મી BRICS સમિટ પહેલા સરકારે પોતાની મૌદ્રિક નીતિ સ્પષ્ટ કરી છે. સિંગલ કરન્સીના બદલે, ભારત હવે Central Bank Digital Currencies (CBDC) અને યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) જેવી સિસ્ટમ્સને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જોડવાની તરફેણ કરી રહ્યું છે.
ડિજિટલ રેલ્સ દ્વારા આર્થિક સુરક્ષા
Reserve Bank of India (RBI) આ પ્રોજેક્ટનું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે. સ્થાનિક કરન્સીમાં પેમેન્ટ સેટલમેન્ટ કરીને વ્યવહારોને ઝડપી અને સસ્તા બનાવવાનો લક્ષ્યાંક છે. આનાથી પરંપરાગત બેંકિંગ નેટવર્ક જે અમેરિકી ડોલર પર ભારે નિર્ભર છે, તેના પર દબાણ ઘટશે. ભારત આ વ્યૂહરચના દ્વારા ચીની યુઆન (Renminbi) પર વધતી નિર્ભરતાને પણ રોકવા માંગે છે.
આર્થિક પડકારો અને રૂપીની વોલેટિલિટી
ટેકનોલોજીકલ સોલ્યુશન હોવા છતાં, અર્થતંત્રના મૂળભૂત પડકારો યથાવત છે. ક્રૂડ ઓઈલ અને કોમોડિટીની આયાતને કારણે ભારતનો વેપાર ખાધ (Trade Deficit) નો મુદ્દો હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે. 2026 ના ઉત્તરાર્ધમાં USD/INR નો રેટ 93 થી 98 ની રેન્જમાં જોવા મળ્યો છે. જોકે આ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ વેપાર સરળ બનાવશે, પરંતુ તે વિનિમય દરના જોખમોને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી શકશે નહીં.
આગળ શું?
આ પ્રોજેક્ટની સફળતા સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને AI-આધારિત ફ્રોડ મેનેજમેન્ટ પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારોએ હવે આગામી સમિટમાં જાહેર થનારા પાયલોટ પ્રોગ્રામ્સ અને તેની અસર પર નજર રાખવી જોઈએ.