ભારત સરકારે વિદેશી રોકાણને આકર્ષવા અને અર્થતંત્રને ગ્લોબલ માર્કેટના આંચકાઓથી બચાવવા માટે ઈન્વેસ્ટમેન્ટ રૂલ્સમાં મોટા ફેરફાર કર્યા છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ લાંબા ગાળાના સ્ટેબલ રોકાણકારોને આકર્ષવાનો અને બજારમાં અસ્થિરતા ઘટાડવાનો છે.
ભારત સરકાર હવે દેશમાં વિદેશી મૂડીના પ્રવાહને વધુ વિવિધતાસભર અને સ્થિર બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. તાજેતરની પોલિસીઓનો ઉદ્દેશ્ય દેશની નિર્ભરતા મર્યાદિત અને અસ્થિર રોકાણ સ્ત્રોતો પરથી ઘટાડવાનો છે, જેથી ગ્લોબલ માર્કેટમાં આવતા ઉતાર-ચઢાવની અસર ભારત પર ઓછી થાય.
સરકારી સિક્યોરિટીઝ અને FAR નો રોલ
આ વ્યૂહરચનાના મુખ્ય ભાગ તરીકે, સરકારે સરકારી સિક્યોરિટીઝ માટે 'Fully Accessible Route' (FAR) નો વિસ્તાર કર્યો છે. ભારતીય બોન્ડ્સ સુધી સરળ પહોંચ અને સરળ FPI (Foreign Portfolio Investment) નોર્મ્સ દ્વારા સરકાર પેન્શન અને સોવરેન વેલ્થ ફંડ્સ જેવા લાંબા ગાળાના રોકાણકારોને આકર્ષવા માંગે છે. વર્ષ 2026 થી લાગુ થયેલા નવા નિયમો હવે ભારત બહાર રહેતા વ્યક્તિઓને પણ સીધું લિસ્ટેડ ભારતીય ઇક્વિટીમાં રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે માર્કેટના સહભાગીઓનો વ્યાપ વધારવાની એક મોટી કવાયત છે.
મૂડી વૈવિધ્યકરણ કેમ જરૂરી છે?
જ્યારે રોકાણ ફક્ત અમુક ગણ્યા-ગાંઠ્યા વિદેશી સ્ત્રોતો પર આધારિત હોય, ત્યારે ગ્લોબલ અનિશ્ચિતતા સમયે આ મૂડી ખૂબ જ ઝડપથી બહાર નીકળી જાય છે, જે ઘરેલું અર્થતંત્ર પર દબાણ લાવે છે. રોકાણના સ્ત્રોતો વહેંચાયેલા રહેવાથી બજારને એક મજબૂત કવચ મળે છે.
અમલીકરણમાં રહેલા પડકારો
આ પોલસી શિફ્ટ હોવા છતાં, જમીની સ્તરે હજુ પણ અનેક પડકારો છે. રોકાણકારો હજુ પણ ભારતમાં જમીન અને શ્રમ કાયદાઓની જટિલતા, અને કોન્ટ્રાક્ટ એન્ફોર્સમેન્ટની સમસ્યાઓ વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરે છે. આ સિવાય, અન્ય મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ પણ પોતાની મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ફાઇનાન્શિયલ સપ્લાય ચેઇનને સુરક્ષિત કરવામાં વ્યસ્ત છે, જેના કારણે ભારત સામે વૈશ્વિક સ્પર્ધા પણ વધી રહી છે.