ભારત સરકારે તેના Union Budget 2026 ના ભાગરૂપે કસ્ટમ્સ નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. નવા જાહેર કરાયેલા Baggage Rules, 2026 મુજબ, આવનારા પ્રવાસીઓ માટે Duty-Free allowances ની મર્યાદામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય મોંઘવારીને અનુરૂપ આયાત મર્યાદાને ગોઠવવાનો અને મુસાફરોનો અનુભવ સુધારવાનો છે, જેથી Travel અને Retail ક્ષેત્રે આર્થિક પ્રવૃત્તિને વેગ મળે.
મુખ્ય ફેરફારો અને લાભો:
Baggage Rules, 2026, જે 2 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવ્યા છે, તે દાયકા જૂના માળખાને બદલી નાખે છે. ભારતમાં આવતા ભારતીય નાગરિકો અને ભારતીય મૂળના પ્રવાસીઓ માટે Duty-Free allowance ₹50,000 થી વધારીને ₹75,000 કરવામાં આવ્યું છે. આ વધારો લોકોને વધુ ખરીદ શક્તિ આપવા માટે છે, કારણ કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભાવવધારાને કારણે જૂની મર્યાદા અપૂરતી બની ગઈ હતી.
વિદેશી પ્રવાસીઓને પણ ફાયદો થયો છે, જેમની Duty-Free લિમિટ ₹15,000 થી વધીને ₹25,000 થઈ છે. ઘરેણાં (Jewellery) માટે ખાસ જોગવાઈઓ છે, જેમાં મહિલા મુસાફરો 40 ગ્રામ અને અન્ય મુસાફરો 20 ગ્રામ સુધીના ઘરેણાં Duty-Free લાવી શકે છે, જો તે તેમના અંગત સામાનનો ભાગ હોય. વધુમાં, આ મર્યાદાઓ કરતાં વધુ વ્યક્તિગત આયાત (Personal Imports) પરનો સામાન્ય ડ્યુટી દર 20% થી ઘટાડીને 10% કરવામાં આવ્યો છે.
Travel Retail સેક્ટર પર અસર:
આ નીતિગત ફેરફાર ભારતની વિકાસશીલ Travel Retail માર્કેટ માટે મોટો ટેકો બનવાની સંભાવના છે, જેનું મૂલ્ય 2025માં આશરે USD 2.83 બિલિયન હતું અને તેમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિનો અંદાજ છે. પ્રવાસીઓ Duty-Free મારફત વધુ ખરીદી કરી શકે તે પ્રોત્સાહિત કરીને, સરકાર એરપોર્ટ અને પ્રવેશ બિંદુઓ પર ખર્ચને વેગ આપી રહી છે. આનાથી સીધો ફાયદો Duty-Free ઓપરેટર્સ અને રિટેલર્સને થશે, જેઓ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, પરફ્યુમ અને લક્ઝરી વસ્તુઓ જેવી ઉચ્ચ-માર્જિન વસ્તુઓના વેચાણ માટે આવી allowances પર આધાર રાખે છે. આનાથી વિદેશી હુંડિયામણ (Foreign Exchange Earnings) અને મુસાફરોના ખર્ચમાં વધારાથી સરકારી આવકમાં પણ વૃદ્ધિ થઈ શકે છે.
ઐતિહાસિક રીતે, Duty-Free allowances અંગેની ચર્ચાઓમાં ઉદ્યોગ મંડળોએ સંભવિત આવક નુકસાન અંગે ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, વર્તમાન વિસ્તરણ પ્રવાસીઓ અને રિટેલર્સની લાંબા સમયથી માંગને પૂર્ણ કરે છે, જે મોંઘવારી અને વર્તમાન ખર્ચ પેટર્નને અનુરૂપ allowances અપડેટ કરવાની હતી. Union Budget 2026 ની વ્યાપક પહેલો, જેમાં મૂડી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો અને પ્રવાસન વિકાસ પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે, તે સિનર્જિસ્ટિક અસર ઉભી કરશે. પ્રવાસન ક્ષેત્ર પોતે મજબૂત વૃદ્ધિ માટે તૈયાર છે, 2026 માં 7% CAGR ની અપેક્ષાઓ સાથે, અને મુસાફરીને વધુ આકર્ષક અને ખર્ચ સરળ બનાવતી નીતિઓ આ ગતિને ટેકો આપવાની શક્યતા છે. વ્યક્તિગત આયાત પર ડ્યુટી ઘટાડવાથી Duty-Free allowance થી આગળની વસ્તુઓ પર ખર્ચ કરવા પ્રોત્સાહન મળશે.
સુધારેલ Duty-Free માળખું, પ્રવાસન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે સહાયક બજેટ સાથે, ભારતના ઘરેલું અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણ વધારવાના વ્યૂહાત્મક પ્રયાસનો સંકેત આપે છે. આ નીતિ ગોઠવણ ગ્રાહક ખર્ચને ઉત્તેજન આપશે, ખાસ કરીને Travel Retail ઇકોસિસ્ટમમાં, અને સરકારના નાણાકીય એજન્ડા દ્વારા લક્ષિત એકંદર આર્થિક ઉત્થાનમાં યોગદાન આપી શકે છે. Travel Retail સેક્ટર, જે સતત વિસ્તરણ માટે તૈયાર છે, તે આ પગલાંઓથી સીધી હકારાત્મક અસર જોવાની અપેક્ષા રાખે છે.