ભારતમાં ડીઝલ થયું મોંઘું: સરકારે ટેક્સ વધાર્યો, ફુગાવા અને પરિવહન ખર્ચ વધવાની ભીતિ

સરકાર પર રહેલા નાણાકીય દબાણને પહોંચી વળવા અને આવક વધારવાના હેતુથી આ પગલું લેવાયું છે. હવે હાઇ-સ્પીડ ડીઝલ પર સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ₹24 પ્રતિ લિટર અને રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ ₹36 પ્રતિ લિટર કરી દેવાયો છે. સરકારને આનાથી આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે, ખાસ કરીને જ્યારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતનો ફિસ્કલ ડેફિસિટ (Fiscal Deficit) GDPના લગભગ 5.5% રહેવાનો અંદાજ છે.

ઇંધણના ભાવમાં વધારો થવાથી સીધી અસર ફુગાવા પર જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે, ઇંધણના ભાવમાં 10% નો વધારો ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (Consumer Price Index - CPI) માં 50-75 બેસિસ પોઈન્ટ જેટલો વધારો કરી શકે છે, મુખ્યત્વે પરિવહન ખર્ચ દ્વારા. ડીઝલ પરના આ નવા ટેક્સથી આ અસર વધુ વકરશે. લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રકિંગ કંપનીઓ, જ્યાં ડીઝલ તેમના ઓપરેટિંગ ખર્ચના 50-60% જેટલું હોય છે, તેઓ ભાડામાં 5-8% નો વધારો કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. આ વધેલા પરિવહન ખર્ચને કારણે ખેતીથી લઈને રિટેલ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં વસ્તુઓના ભાવ વધી શકે છે, જે વર્તમાન ફુગાવાને વધુ ખરાબ કરશે. મહત્વની વાત એ છે કે, ઇંધણ ટેક્સ કેન્દ્ર સરકારની કુલ ટેક્સ આવકના 15% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.

જોકે તાત્કાલિક આવક વધશે, પરંતુ આ નીતિમાં મોટા જોખમો પણ રહેલા છે. ડીઝલના ઊંચા ખર્ચને કારણે ગ્રાહકો માટે ભાવવધારો થશે, જે બિન-આવશ્યક વસ્તુઓ પર માંગ અને ખર્ચ ઘટાડી શકે છે. આ એક એવું ચક્ર બનાવી શકે છે જ્યાં ધીમી વ્યાપારિક ગતિને કારણે ઓછી કર આવક મળે, જેના માટે વધુ ટેક્સ અથવા ઉધાર લેવાની જરૂર પડી શકે છે. પરિવહન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભારે નિર્ભર વ્યવસાયો લાંબા ગાળાના ખર્ચના ગેરલાભનો સામનો કરશે. સરકારને તેના તાત્કાલિક ભંડોળની જરૂરિયાત અને આર્થિક પુનઃપ્રાપ્તિને અવરોધવાના તથા ફુગાવાને વધુ ખરાબ કરવાના જોખમ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર છે, જે કડક નાણાકીય નીતિ તરફ દોરી શકે છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બજાર નિરીક્ષકો નીતિની સંપૂર્ણ અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આગામી ફુગાવાના આંકડાઓ પર નજર રાખશે. સરકારની ફિસ્કલ ડેફિસિટને વધુ પડતા ફુગાવાને વેગ આપ્યા વિના સંચાલિત કરવાની સફળતા આર્થિક સ્થિરતા અને ભવિષ્યના વિકાસ માટે નિર્ણાયક રહેશે.