ભારત સરકાર હવે પોલિસીમાં થતા અચાનક બદલાવને રોકવા માટે નવા ફ્રેમવર્ક પર વિચારી રહી છે. નિષ્ણાતોની માંગ છે કે દરેક મોટી નીતિના અમલ પહેલા ફરજિયાત 'ઈકોનોમિક ઈમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટ' કરવામાં આવે, જેથી મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ફિનટેક સેક્ટરમાં રોકાણકારો માટે અનિશ્ચિતતા ઘટી શકે.
ભારતમાં સરકારી નીતિઓમાં થતા વારંવારના અને અચાનક ફેરફારો હવે વ્યાપારિક જગત માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સરકારે જ્યારે કોઈ નિયમ બનાવવો હોય, તેને મોકૂફ રાખવો હોય કે પાછો ખેંચવો હોય, ત્યારે કોઈ પણ પૂર્વ ચેતવણી વગર લેવાતા નિર્ણયો લાંબા ગાળાના બિઝનેસ પ્લાનિંગ માટે મુશ્કેલ બની રહ્યા છે.
તાજેતરના ઉદાહરણો અને પડકારો
આ સમસ્યાનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પરના મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ્સ (MDR) છે, જેમાં વારંવારના ફેરફારોને કારણે ફિનટેક કંપનીઓમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે. તેવી જ રીતે, 2025 માં ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઈનપુટ્સ પરના ક્વોલિટી કંટ્રોલ ઓર્ડર્સ પાછા ખેંચવા પડ્યા હતા, જે સાબિત કરે છે કે અમલીકરણ પહેલા બજાર પર તેની શું અસર થશે તેનું પૂરતું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું નહોતું.
નવી વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે કેબિનેટ સેક્રેટરીએટ હેઠળ તમામ મોટી પોલિસી દરખાસ્તો માટે 'ઈકોનોમિક ઈમ્પેક્ટ એન્ડ ઈન્સેન્ટિવ્સ સ્ટેટમેન્ટ' ફરજિયાત બનાવવાની માંગ ઉઠી છે. આ અંતર્ગત મંત્રાલયોએ નીચે મુજબનું પાલન કરવું પડશે:
- નવા નિયમો માટે મજબૂત તર્ક આપવો.
- વૈકલ્પિક માર્ગોનું મૂલ્યાંકન કરવું.
- બજારમાં સ્પર્ધા પર થનારી અસરોની આગાહી કરવી.
આર્થિક ફાયદો શું?
ઘણીવાર ભાવ નિયંત્રણ (Price Caps) કે સબસિડી જેવા નિર્ણયોથી ગ્રાહકો કે ઉદ્યોગો પર છુપો બોજ પડે છે. આ નવી સિસ્ટમથી એ સ્પષ્ટ થશે કે કયા નિયમની કિંમત કોણ ચૂકવી રહ્યું છે અને શું તે ખરેખર ફાયદાકારક છે? જો ભારતને તેની ગ્રોથ ટ્રેજેક્ટરી જાળવી રાખવી હોય, તો ઉર્જા, કૃષિ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ડેટા-આધારિત નિર્ણયો લેવા ખૂબ જરૂરી બની ગયા છે.