સરકાર હવે પાવર ગ્રીડને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે હાઈ-ટેક સિલિકોન કાર્બાઇડ (SiC) મોડ્યુલ્સનું ભારતમાં જ ઉત્પાદન કરવા પર ભાર મૂકી રહી છે. આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ આયાતી ઈલેક્ટ્રિકલ સાધનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
પાવર સેક્ટરમાં આત્મનિર્ભરતા તરફ કદમ
મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ IT અને મિનિસ્ટ્રી ઓફ પાવરે હવે હાઈ-વોલ્ટેજ ડાયરેક્ટ કરંટ (HVDC) ટ્રાન્સમિશન લાઈનો માટે જરૂરી સિલિકોન કાર્બાઇડ (SiC) પાવર મોડ્યુલ્સનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ શરૂ કરવા કવાયત હાથ ધરી છે. આ સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ચિપ્સ આધુનિક પાવર ગ્રીડનું 'મગજ' ગણાય છે, જે લાંબા અંતર સુધી વીજળી પહોંચાડવા માટે મહત્વની છે.
આયાતનો મોટો બોજ
વર્ષ 2025 સુધીમાં દેશમાં અત્યાધુનિક ઈલેક્ટ્રિકલ સાધનોની માંગ વધીને $59 અબજ સુધી પહોંચી ગઈ છે. ડેટા દર્શાવે છે કે છેલ્લા 5 વર્ષમાં આયાતી કમ્પોનન્ટ્સ પરની નિર્ભરતા 22% થી વધીને 33% થઈ ગઈ છે. સરકાર ચિંતિત છે કે જો સ્થાનિક ઉત્પાદન નહીં થાય, તો પાવર સેક્ટરમાં પણ સપ્લાય ચેઈનનું જોખમ વધી શકે છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે આ કેમ જરૂરી છે?
Power Grid Corporation of India આ પ્રોજેક્ટમાં સહયોગ કરી રહી છે, જેથી દેશ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ ડિઝાઈન અને ઉત્પાદન કરી શકે. જો આ સફળ થાય, તો લાંબા ગાળે ગ્રીડ મેન્ટેનન્સ અને અપગ્રેડેશનનો ખર્ચ ઘટશે.
પડકારો અને ભવિષ્યની રાહ
SiC ટેકનોલોજી સામાન્ય સિલિકોન ચિપ્સ કરતા વધુ જટિલ છે. આ માટે ભારે રોકાણ અને સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ફેક્ટરીઓની જરૂર પડશે. સરકાર 8 ઓક્ટોબર સુધી ઉદ્યોગ જગત પાસેથી સૂચનો લેશે અને 14 ઓક્ટોબરના રોજ રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ (RFP) માટે મીટિંગ યોજાશે. રોકાણકારો માટે આ RFP માં કઈ કંપનીઓ ભાગ લે છે અને સરકાર કેવા પ્રોત્સાહન જાહેર કરે છે તે જોવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે.