ભારતમાં વીજળીની માંગનો રેકોર્ડ: જુલાઈમાં વપરાશ **171 અબજ યુનિટ** પાર

ગરમી અને અલ નીનોની અસર

જુલાઈ 2026 દરમિયાન ભારતમાં વીજળીના વપરાશમાં અભૂતપૂર્વ વધારો જોવા મળ્યો. વાર્ષિક ધોરણે 10.9% નો ઉછાળો નોંધાયો, જે કુલ 171 અબજ યુનિટ સુધી પહોંચ્યો. આ રેકોર્ડ વપરાશ પાછળ મુખ્ય કારણ અલ નીનો (El Niño) ની અસર હેઠળ જોવા મળેલી તીવ્ર ગરમી અને ભેજવાળું વાતાવરણ છે, જેના કારણે ચોમાસાની પેટર્નમાં નબળાઈ જોવા મળી હતી. રહેણાંક અને વ્યાપારી વિસ્તારોમાં કુલિંગ ઉપકરણોની માંગ વધતાં વીજળીનો વપરાશ સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો.

ગ્રીડ પર દબાણ અને પીક ડિમાન્ડ

આ દરમિયાન, દેશના ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર પણ ભારે દબાણ આવ્યું. 16 જુલાઈ, 2026 ના રોજ પીક પાવર ડિમાન્ડ 270.20 GW સુધી પહોંચી ગઈ હતી. આ અત્યાર સુધીનો બીજો સૌથી ઊંચો પીક ડિમાન્ડ રેકોર્ડ છે, જે મે 2026 માં નોંધાયેલા સર્વોચ્ચ સ્તર કરતાં નજીવો ઓછો હતો. આ સતત ઊંચી માંગ પાવર સેક્ટર માટે એક જટિલ પરિસ્થિતિ ઊભી કરે છે, કારણ કે સિસ્ટમે ઇંધણ અને પાણી જેવા સંસાધનોની ઉપલબ્ધતા સાથે વધતા વપરાશને સંતુલિત કરવો પડે છે.

થર્મલ પાવર પર નિર્ભરતા અને હાઇડ્રોપાવરમાં ઘટાડો

આ રેકોર્ડ માંગને પહોંચી વળવા માટે, દેશે મુખ્યત્વે કોલસા આધારિત થર્મલ પાવર પર ભારે નિર્ભરતા દર્શાવી, જેનો ઉત્પાદન જુલાઈમાં આશરે 15% વધ્યું. આનાથી લાઇટ ચાલુ રાખવામાં મદદ મળી, પરંતુ પાવર મિક્સમાં એક નબળાઈ પણ ઉજાગર થઈ. બીજી તરફ, સ્વચ્છ અને સસ્તો વિકલ્પ ગણાતો હાઇડ્રોપાવર ઉત્પાદન તે જ સમયગાળા દરમિયાન 14% ઘટ્યો. આ ઘટાડો જૂન અને જુલાઈ વચ્ચે 15% ની રાષ્ટ્રીય વરસાદની ખાધ સાથે સીધો જોડાયેલો હતો, જેના કારણે જળાશયોનું સ્તર અપેક્ષા કરતાં ઓછું રહ્યું.

રોકાણકારો માટે મુખ્ય બાબતો

રોકાણકારો માટે, આ વલણ વર્તમાન પાવર લેન્ડસ્કેપની ઓપરેશનલ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. થર્મલ પાવર ઉત્પાદકો વધુ વોલ્યુમ યુટિલાઇઝેશન જોઈ રહ્યા છે, જે ટૂંકા ગાળામાં આવક માટે સકારાત્મક હોઈ શકે છે. જોકે, કોલસા પર ભારે નિર્ભરતા સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન પર સતત દબાણ લાવે છે. સરકારે 148 મિલિયન ટનનો રાષ્ટ્રીય કોલસા બફર જાહેર કર્યો હોવા છતાં, પ્લાન્ટ-સ્તરના ઇન્વેન્ટરી દિવસોમાં વધઘટ જોવા મળી છે, જેના માટે કંપનીઓએ કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ જાળવવાની જરૂર છે.

આ માંગમાં થયેલો વધારો અને ત્યારબાદ પુરવઠાનો પડકાર સેક્ટર પર નજર રાખનારાઓ માટે અનેક પરિબળો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. પ્રથમ, હવામાન પરની નિર્ભરતા એક મોટું જોખમ બની રહે છે. હાઇડ્રોપાવરના કિસ્સામાં, અનિયમિત વરસાદ ઉત્પાદન ક્ષમતાને સીધી અસર કરે છે. બીજું, ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આ રેકોર્ડ સ્તરે પરીક્ષણ થઈ રહ્યું છે, જેના કારણે ટ્રાન્સમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કમાં રોકાણની જરૂરિયાત વધી રહી છે. અંતે, રોકાણકારો આગામી મહિનાઓમાં વરસાદના ડેટા પર નજર રાખી શકે છે, જે નક્કી કરશે કે સેક્ટર થર્મલ પાવર પર કેટલું નિર્ભર રહેશે.