Ministry of Mines દ્વારા અંદમાન સમુદ્રમાં બે ઓફશોર મિનરલ બ્લોક્સ માટે હરાજી પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય EV અને રિન્યુએબલ એનર્જી માટે જરૂરી કોબાલ્ટ, નિકલ અને કોપર જેવા ખનિજો મેળવવાનો છે.
ભારત સરકારે અંદમાન સમુદ્રમાં બે મહત્વના ઓફશોર મિનરલ બ્લોક્સ - Sewell Rise-01 અને West Sewell Ridge-01 માટે બિડિંગ આમંત્રિત કરી છે. 1,632 ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલા આ બ્લોક્સમાં કોબાલ્ટ, નિકલ, મેંગેનીઝ અને કોપરનો મોટો ભંડાર હોવાની શક્યતા છે. આ હરાજીમાં સરકાર 'કમ્પોઝિટ લાઇસન્સ' આપી રહી છે, જેનો અર્થ છે કે વિજેતા કંપનીને પ્રોસ્પેક્ટિંગ અને માઇનિંગ બંનેના અધિકારો મળશે.
આ વ્યૂહરચના કેમ મહત્વની છે?
ભારત તેની ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ સપ્લાય ચેઈન અને રિન્યુએબલ એનર્જી સ્ટોરેજ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવા માંગે છે. હાલમાં ભારત આ કિંમતી ખનિજો માટે આયાત પર નિર્ભર છે, જેને ઘટાડવા માટે સરકાર દરિયાઈ સંસાધનો પર ધ્યાન આપી રહી છે.
સરકારે નિયમોમાં શું ફેરફાર કર્યા?
24 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ સરકારે 'Offshore Areas Mineral (Auction) Rules' માં ફેરફાર કર્યા છે. અગાઉના નિષ્ફળ પ્રયાસોને ધ્યાનમાં રાખીને, હવે ટેકનિકલ બિડર્સ માટેની ન્યૂનતમ સંખ્યા 3 થી ઘટાડીને 2 કરવામાં આવી છે. આ પગલું બિડર્સને આકર્ષવા અને પ્રોજેક્ટની સફળતાની તકો વધારવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
રોકાણકારો માટે જોખમ શું છે?
ડીપ-સી માઇનિંગ એક અત્યંત ખર્ચાળ અને પડકારજનક કામ છે. આ માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીની જરૂર પડે છે અને પર્યાવરણીય નિયમો પણ ખૂબ કડક છે. ઉપરાંત, આ વિસ્તારોમાં ખનિજની ચોક્કસ માત્રા વિશે અનિશ્ચિતતા હોવાથી રોકાણકારોએ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. આ એક લાંબા ગાળાનો પ્રોજેક્ટ છે, જેમાં આવક શરૂ થવામાં ઘણો સમય લાગી શકે છે.