ભારતના પાંચ વર્ષીય ઓવરનાઇટ ઇન્ડેક્સ સ્વેપ (OIS) માર્કેટમાં બુધવારે **₹25,300 કરોડ** નું મોટું ટર્નઓવર નોંધાયું. આ આંકડો વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વ્યાજ દરમાં આક્રમક વધારાની ધારણાઓને ઘટાડવામાં આવી તે પછી આવ્યો છે.
રોકાણકારોએ વ્યાજ દર વધારાની ધારણા બદલી
ભારતના પાંચ વર્ષીય ઓવરનાઇટ ઇન્ડેક્સ સ્વેપ (OIS) માર્કેટમાં બુધવારે ₹25,300 કરોડ નું વિક્રમી ટર્નઓવર નોંધાયું. આ આંકડો અગાઉના દિવસના ₹23,600 કરોડ ના ટર્નઓવર કરતાં ઘણો વધારે છે અને આ વર્ષના સરેરાશ દૈનિક વોલ્યુમ કરતાં લગભગ ત્રણ ગણો છે. OIS કોન્ટ્રાક્ટ એવા નાણાકીય સાધનો છે જેનો ઉપયોગ રોકાણકારો ભવિષ્યમાં થનારા વ્યાજ દરના ફેરફારો સામે હેજ (hedge) કરવા અથવા અનુમાન લગાવવા માટે કરે છે.
આ તેજીનું મુખ્ય કારણ વિદેશી રોકાણકારો અને અન્ય બજાર સહભાગીઓ દ્વારા તેમની હાલની પોઝિશન્સને ઝડપથી બંધ કરવી (unwinding) હતું. ઘણા લોકોએ અગાઉ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા ફુગાવા અને નબળા પડી રહેલા રૂપિયાને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાજ દરમાં ઝડપી વધારાની અપેક્ષા રાખીને મોટી પોઝિશન્સ બનાવી હતી. હવે અપેક્ષાઓ બદલાતાં, આ રોકાણકારો તેમની પોઝિશન્સ ઉલટાવી રહ્યા છે.
આ બદલાયેલા સેન્ટિમેન્ટની અસર પાંચ વર્ષીય OIS રેટ પર પણ દેખાઈ રહી છે, જે તાજેતરમાં 6.1% ના ચાર મહિનાના નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ એપ્રિલ 2026 માં 6.9% ના સર્વોચ્ચ સ્તરથી નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે. તે સમયે, બજારે કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટ્સ સુધીના વ્યાજ દર વધારાની અપેક્ષા રાખી હતી.
RBIના પગલાંની રૂપિયા પર અસર
વિદેશી હૂંડિયામણ પ્રવાહ વધારવા અને રૂપિયાને સ્થિરતા આપવા માટે RBI દ્વારા તાજેતરમાં લેવાયેલા પગલાં તાત્કાલિક નાણાકીય કડકાઈની અપેક્ષાઓને શાંત પાડી રહ્યા છે. 20 મે, 2026 ના રોજ ભારતીય રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 96.96 ના વિક્રમી નીચા સ્તરે પહોંચ્યા બાદ, તે લગભગ 1.5% સુધર્યો છે.
જ્યારે બજાર તેના દૃષ્ટિકોણને સમાયોજિત કરી રહ્યું છે, ત્યારે બાહ્ય પરિબળો સેન્ટિમેન્ટને અસર કરવાનું ચાલુ રાખે છે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને યુએસ નેતૃત્વના તાજેતરના નિવેદનોએ ચલણ પર દબાણ જાળવી રાખ્યું છે, જેના પર બજાર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. HSBC જેવી વૈશ્વિક નાણાકીય સંસ્થાઓના વ્યૂહરચનાકારોએ પણ નોંધ્યું છે કે નોંધપાત્ર વિદેશી હૂંડિયામણ પ્રવાહની સંભાવના હાલમાં ચલણની અસ્થિરતાને કારણે સ્વેપ દરો પાછા વધવાના જોખમને મર્યાદિત કરવામાં મદદ કરી રહી છે.
રોકાણકારો હવે આગામી આર્થિક ડેટા અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા તરફથી વધુ ટિપ્પણીઓની રાહ જોશે કે શું વ્યાજ દર વધારાની આ ધારણાઓ યથાવત રહેશે કે પછી ફુગાવાના દબાણને કારણે સેન્ટ્રલ બેંકના વલણમાં ફેરફાર કરવો પડશે. રૂપિયાની રિકવરીની સ્થિરતા અને વિદેશી રોકાણ પ્રવાહનું પ્રમાણ આગામી અઠવાડિયામાં ક્રેડિટ અને બોન્ડ બજારો માટે મુખ્ય પરિબળો બની રહેશે.