Whalesbook
બજેટ બાદ શેરબજારમાં ભૂકંપ જેવી સ્થિતિ
આજે 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટેના યુનિયન બજેટમાં નાણાકીય મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા કરાયેલી જાહેરાતો પર બજારની પ્રતિક્રિયા અત્યંત નકારાત્મક રહી છે. રોકાણકારોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો છે, જેના કારણે બેન્ચમાર્ક S&P BSE સેન્સેક્સ લગભગ 1,500 પોઈન્ટના ઘટાડા સાથે 80,740.23 ની આસપાસ પહોંચી ગયો. તે જ સમયે, નિફ્ટી 50 ઇન્ડેક્સમાં પણ લગભગ 500 પોઈન્ટનો ઘટાડો જોવા મળ્યો અને તે 24,820.15 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. આ સ્થિતિને કારણે BSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓની કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં અંદાજે ₹6 લાખ કરોડ નું ધોવાણ થયું છે. બજારમાં વધેલી વોલેટિલિટી (Volatility) ને કારણે નિફ્ટી VIX માં પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
બાયબેક ટેક્સમાં ફેરફાર: રોકાણકારોની ચિંતા
બજેટમાં કરાયેલા મુખ્ય ફેરફારોમાંનો એક હતો શેર બાયબેક (Share Buyback) પર લાગુ કરાયેલો નવો ટેક્સ નિયમ. હવે તમામ શેરધારકો માટે બાયબેકને કેપિટલ ગેઇન્સ (Capital Gains) તરીકે ગણીને તેના પર ટેક્સ લાગશે. આ નીતિગત બદલાવનો ઉદ્દેશ્ય કરવેરાને સરળ બનાવવાનો અને આર્બિટ્રેજ (Arbitrage) ની તકો ઘટાડવાનો છે. નવા નિયમો મુજબ, કોર્પોરેટ પ્રમોટર્સ પર અસરકારક રીતે 22% (કોર્પોરેટ માટે) અને 30% (નોન-કોર્પોરેટ માટે) નો વધારાનો બાયબેક ટેક્સ લાગશે. Saraf and Partners ના પાર્ટનર અમિત ગુપ્તા જેવા બજાર નિષ્ણાતોએ આ પગલાને આવકાર્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે આનાથી બાયબેક રૂટ દ્વારા નફો બહાર કાઢવાની પ્રવૃત્તિઓ પર અંકુશ આવશે, જે અગાઉ ડિવિડન્ડ તરીકે ટેક્સપાત્ર હતી. આ ફેરફારનો હેતુ બાયબેક સંબંધિત આવક માટે વધુ એકસમાન કર વ્યવસ્થા લાવવાનો છે.
STT માં વધારો: ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટ પર અસર
શેરબજારમાં ઘટાડાનું બીજું મુખ્ય કારણ ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (Futures & Options) કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં કરાયેલો વધારો છે. હવે ફ્યુચર્સ ટ્રાન્ઝેક્શન પર STT 0.02% થી વધારીને 0.05% કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ પર STT 0.10% થી વધારીને 0.15% કરવામાં આવ્યો છે. આ વધારાને કારણે ટ્રેડિંગનો ખર્ચ સીધો વધી ગયો છે, ખાસ કરીને જે ટ્રેડર્સ વારંવાર સોદા કરે છે તેમના માટે. Kotak Securities ના MD & CEO શ્રીપાલ શાહે જણાવ્યું કે, આ પગલાથી ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ્સ પર તેની નકારાત્મક અસર પડશે. આ વધારાનો હેતુ કદાચ ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ્સને નિયંત્રિત કરવાનો હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોએ એમ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે ઊંચા STT ને કારણે ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (FIIs) નો પ્રવાહ પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જેઓ ડેરિવેટિવ્ઝમાં રોકાણ કરે છે. આ જાહેરાતો બાદ BSE લિમિટેડ અને એન્જલ વન જેવી બ્રોકરેજ ફર્મ્સના શેરમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
બજારનું મૂલ્યાંકન અને ક્ષેત્રીય અસર
હાલમાં, નિફ્ટી 50 ઇન્ડેક્સ અંદાજે 22.0 ના પ્રાઇસ-ટુ-અર્નિંગ્સ (P/E) રેશિયો પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે, જ્યારે કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આશરે ₹202.73 લાખ કરોડ છે. બજારમાં ઘટાડાની સાથે સાથે માર્કેટ બ્રેડ્થ (Market Breadth) પણ નબળી પડી છે, જેમાં એડવાન્સ થતા શેર્સ કરતાં ઘટતા શેર્સની સંખ્યા વધુ છે. મેટલ (Metals) અને PSU બેન્ક્સ (PSU Banks) જેવા ક્ષેત્રો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે અને તેમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે બજાર કરવેરા અને નિયમનકારી ફેરફારો પ્રત્યે કેટલું સંવેદનશીલ છે, જે સીધા ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ અને નફાકારકતાને અસર કરે છે.