Whalesbook
અર્થતંત્રમાં મિશ્ર સંકેતો: PMI ડેટા શું કહે છે?
માર્ચ મહિના માટેના PMI (Purchasing Managers' Index) ડેટાએ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મિશ્ર સંકેતો આપ્યા છે. જ્યાં સર્વિસિસ સેક્ટર, જે વૃદ્ધિનું મુખ્ય એન્જિન રહ્યું છે, તેમાં થોડી નરમાઈ જોવા મળી રહી છે, ત્યાં મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં વધુ તીવ્ર મંદીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય ઘટનાઓ અને સ્થાનિક ખર્ચમાં થયેલો વધારો છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ નબળું પડ્યું, સર્વિસિસમાં પણ ધીમી ગતિ
ભારતનો સર્વિસિસ PMI માર્ચમાં ઘટીને 57.5 થયો છે, જે ફેબ્રુઆરીના 58.1 કરતાં ઓછો છે. જોકે, આ ક્ષેત્ર હજુ પણ 50-પોઇન્ટના વૃદ્ધિ સ્તરથી ઉપર છે, પરંતુ તેની ગતિ ધીમી પડી છે. બીજી તરફ, મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં વધુ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જ્યાં PMI ફેબ્રુઆરીના 56.9 થી ઘટીને માર્ચમાં 53.9 પર પહોંચી ગયો, જે સપ્ટેમ્બર 2023 પછી લગભગ ચાર વર્ષનું સૌથી નીચું સ્તર છે.
ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને કાચા માલના ખર્ચનો બોજ
મેન્યુફેક્ચરિંગમાં મંદીનું મુખ્ય કારણ મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ છે. સર્વેક્ષણમાં સામેલ કંપનીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ સંઘર્ષો બજારમાં અસ્થિરતા ઊભી કરી રહ્યા છે, જેના કારણે ઊર્જાના ભાવમાં અચાનક વધારો અને કાચા માલના ખર્ચમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. ભારતીય કંપનીઓએ લગભગ ચાર વર્ષમાં સૌથી વધુ ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં વધારો નોંધાવ્યો છે, જેમાં રસાયણો, સ્ટીલ, તેલ અને ઊર્જા જેવા કાચા માલના ભાવમાં ખાસ દબાણ જોવા મળ્યું છે. આ વધતા ખર્ચ અને ગ્રાહકોમાં અનિશ્ચિતતાને કારણે માંગ ઘટી છે અને નવા ઓર્ડરમાં પણ મધ્ય 2022 પછી સૌથી ધીમી ગતિ જોવા મળી છે.
સર્વિસિસ સેક્ટરની સ્થિતિસ્થાપકતા અને ઘટતી માંગ
સર્વિસિસ સેક્ટરમાં પણ નરમાઈ જોવા મળી, પરંતુ તે ઓછી ગંભીર હતી. HSBC India Services PMI Business Activity Index ફેબ્રુઆરીના 58.1 થી ઘટીને માર્ચમાં 57.2 થયો. સર્વિસિસમાં નવા બિઝનેસ ગ્રોથમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે ત્રણ વર્ષનું નીચું સ્તર છે, જે સ્થાનિક માંગમાં ઘટાડો અને સ્પર્ધાનું પરિણામ છે. જોકે, નિકાસ ઓર્ડરમાં મજબૂતાઈ જોવા મળી, જે આંતરરાષ્ટ્રીય માંગને કારણે તાજેતરના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી.
એકંદર પ્રવૃત્તિમાં નરમાઈ
આ પરિબળોની સંયુક્ત અસર HSBC Flash India Composite PMI માં જોવા મળી, જે ફેબ્રુઆરીના 58.9 થી ઘટીને માર્ચમાં 56.5 થયો. આ ખાનગી ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિ વૃદ્ધિનો લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષનો સૌથી નબળો દર દર્શાવે છે, જે ઓક્ટોબર 2022 પછી સૌથી ઓછો છે.
વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય અને ભારતની સાપેક્ષ મજબૂતી
વૈશ્વિક સ્તરે, મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રવૃત્તિ માર્ચમાં થોડી ધીમી પડી હતી, J.P. Morgan Global Manufacturing PMI® ફેબ્રુઆરીના 51.9 થી ઘટીને 51.3 થયો. જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુરોઝોનમાં વૃદ્ધિમાં થોડો વધારો થયો, ત્યારે ચીન અને જાપાનમાં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. ફેબ્રુઆરીમાં ભારતનું પ્રદર્શન, મેન્યુફેક્ચરિંગ 56.9 અને સર્વિસિસ 58.1 સાથે, યુએસ, ચીન અને જર્મની જેવી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ કરતાં આગળ હતું, જે વૈશ્વિક મંદી વચ્ચે સાપેક્ષ સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે.
ક્ષેત્રીય ડ્રાઇવરો અને સ્થિતિસ્થાપકતા
સર્વિસિસ સેક્ટર ભારતના અર્થતંત્રનો આધારસ્તંભ બની રહ્યું છે, જે GDP ના લગભગ 55% હિસ્સો ધરાવે છે. IT સેવાઓ, AI-સંચાલિત ઉકેલોની વધતી માંગને કારણે 2026 સુધીમાં $176 બિલિયન થી વધુ થવાની ધારણા છે. જ્યારે મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રને પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, ત્યારે પણ તે 50-પોઇન્ટના વૃદ્ધિ સ્તરથી ઉપર વિસ્તરી રહ્યું છે. નોંધપાત્ર રીતે, ભારતીય ઉત્પાદકોએ સપ્ટેમ્બર 2023 પછી સૌથી મજબૂત નિકાસ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, અને રોજગારીમાં છેલ્લા સાત મહિનામાં સૌથી ઝડપી વધારો જોવા મળ્યો છે, જે અંતર્ગત ક્ષમતા અને માંગ સૂચવે છે. વધતા ઇનપુટ ખર્ચ છતાં, ઘણી કંપનીઓએ આ ખર્ચાઓને શોષી લીધા, જેના કારણે આઉટપુટ કિંમતોમાં માત્ર નજીવો વધારો થયો.
રૂપિયા, ફુગાવા અને વૃદ્ધિના અંદાજ પર અસર
માર્ચના ડેટા ભારતીય રૂપિયા પર નોંધપાત્ર દબાણ સાથે સુસંગત છે. નાણાકીય વર્ષ 26 માં ચલણ લગભગ 9.9% ઘટ્યું, જે 2012 પછીનો સૌથી મોટો વાર્ષિક ઘટાડો છે, અને પ્રથમ વખત યુએસ ડોલર સામે 95 નો આંકડો પાર કર્યો. ડિસેમ્બર 2023 માં 1.33% સુધી પહોંચ્યો હોવા છતાં ફુગાવો RBI ના સહનશીલતા બેન્ડથી નીચે રહ્યો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાએ વૃદ્ધિને ટેકો આપવા માટે ફેબ્રુઆરી 2024 માં મુખ્ય રેપો રેટ 5.25% પર યથાવત રાખ્યો હતો. જોકે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો ફુગાવાના અંદાજ માટે નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરે છે. આ પડકારો છતાં, FY26 માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર મજબૂત રહેવાનો અંદાજ છે, IMF અને Assocham જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા 7.3% થી 7.6% ની વચ્ચે અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું છે, જે મુખ્યત્વે મજબૂત સ્થાનિક વપરાશ અને સરકારી ખર્ચ દ્વારા સંચાલિત છે.
આગળના જોખમો અને પડકારો
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો ઊર્જાના ભાવમાં વધારો અને કાચા માલના ખર્ચમાં વધુ વધારો કરી શકે છે, જે ફુગાવાને વેગ આપી શકે છે. રૂપિયામાં સતત ઘટાડો આયાતી ચીજોને મોંઘી બનાવી શકે છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં માંગમાં ઘટાડો અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે. આ પડકારો વચ્ચે પણ, મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સરકારી ખર્ચના કારણે FY26 માટે ભારતીય અર્થતંત્રનો વૃદ્ધિ દર 7.3% થી 7.6% ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.