ભારત ઉભરતા બજારોમાં ટોચ પર: રૂપિયો મજબૂત, શેરબજારમાં તેજી

Detailed Coverage

ભારતીય બજારોનો ઉત્તમ દેખાવ

જૂન મહિનામાં ભારતના નાણાકીય બજારોએ નોંધપાત્ર પ્રદર્શન કર્યું છે. દેશ ઇમર્જિંગ માર્કેટ્સ ટ્રેકર (Emerging Markets Tracker) માં 82.3 ના સર્વોચ્ચ સ્કોર સાથે પ્રથમ સ્થાને આવ્યો છે. આ રેન્કિંગ, જે મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા અને નાણાકીય સ્વાસ્થ્યનું મૂલ્યાંકન કરે છે, તેમાં ભારત તેના મુખ્ય હરીફો જેવા કે ચીન (70.4 નો સ્કોર) અને વિયેતનામ (70 નો સ્કોર) થી આગળ છે.

ચલણ અને ઇક્વિટીનું યોગદાન

ભારતીય રૂપિયામાં આવેલો સુધારો આ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન પાછળનું મુખ્ય કારણ હતું. છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં ઘટાડો અનુભવ્યા બાદ, જૂનમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડોલર સામે 0.6% મજબૂત થયો. ચલણમાં સ્થિરતા અને છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી શેરબજારોમાં સતત જોવા મળતી તેજીએ રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટને મોટો વેગ આપ્યો. માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (Market Capitalization) ના આંકડા આ વલણને સમર્થન આપે છે, જેમાં જૂનમાં 1.2% નો વધારો અને જુલાઈના પ્રથમ પખવાડિયામાં વધુ 1.9% નો વધારો જોવા મળ્યો છે.

મેક્રોઇકોનોમિક પરિબળો અને અનામત

ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ આ વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ છે, જેમાં માર્ચ ક્વાર્ટરમાં GDP 7.8% વધી છે. આ વૃદ્ધિ દર ભારતને ટ્રેક થયેલા દેશોમાં બીજો સૌથી ઝડપી વિકસતો અર્થતંત્ર બનાવે છે, જેમાં માત્ર વિયેતનામ આગળ છે. ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ 54.2 ના PMI (Purchasing Managers' Index) સાથે સ્થિર રહે છે, જ્યારે માલસામાનની નિકાસમાં વાર્ષિક ધોરણે 15.5% નો તંદુરસ્ત વધારો નોંધાયો છે.

સ્થિરતાની દ્રષ્ટિએ, દેશની વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત (Foreign Exchange Reserves) એવી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે જે લગભગ 9.7 મહિનાની આયાતને આવરી શકે છે. જ્યારે છૂટક ફુગાવો (Retail Inflation) લગભગ 4.4% સુધી વધ્યો છે, તે હજુ પણ ઘણા અન્ય ઉભરતા દેશોની સરખામણીમાં નીચો છે, જે ભારતની સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

વિદેશી હુંડિયામણ પ્રવાહ અને મૂડી સ્થિરતા

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા વિદેશી મૂડી આકર્ષવા પરના ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી બજારમાં સુધારો લાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR) ડિપોઝિટ સ્કીમમાં સુધારેલી સુવિધાઓ અને અન્ય બાહ્ય ધિરાણ માર્ગો દ્વારા, 8 જૂન અને 17 જુલાઈ વચ્ચે લગભગ $20.72 બિલિયન નો પ્રવાહ આવ્યો છે. આ કુલ રકમના $17.41 બિલિયન FCNR(B) ડિપોઝિટ દ્વારા આવ્યા છે. આ પ્રવાહ ચુકવણીના સંતુલન (Balance of Payments) માટે એક મહત્વપૂર્ણ બફર તરીકે કામ કરે છે, જે દેશને બાહ્ય દબાણોનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે.

આગળ જોતાં, આ હકારાત્મક વલણની ટકાઉપણું અનેક પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે. જ્યારે તાજેતરના પ્રવાહોએ તાત્કાલિક ટેકો પૂરો પાડ્યો છે, લાંબા ગાળાની બજાર સ્થિરતા માટે વિદેશી મૂડીના વધુ ટકાઉ સ્ત્રોતોની જરૂર પડશે, જેમ કે સતત ડાયરેક્ટ ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) અને નિકાસમાં સ્થિર વૃદ્ધિ. રોકાણકારો એ જોશે કે આ પ્રવાહ રૂપિયાને સ્થિર કરવાનું અને ઇક્વિટી વેલ્યુએશન્સ (Equity Valuations) ને ટેકો આપવાનું ચાલુ રાખે છે કે કેમ, ખાસ કરીને વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓ વિકસિત થાય છે અને કોમોડિટીના ભાવમાં વધઘટ થાય છે.