ભારતીય નિકાસકારોને વેપાર સમજૂતીઓનો મહત્તમ લાભ મળે તે હેતુથી વાણિજ્ય વિભાગે એક ખાસ 'FTA Utilisation Cell' શરૂ કર્યો છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પોલિસી અને વાસ્તવિક બિઝનેસ ગ્રોથ વચ્ચેના ગેપને ઘટાડી નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
વાણિજ્ય મંત્રાલયે એક નવો FTA Utilisation Cell લોન્ચ કર્યો છે, જેનો હેતુ ભારતીય કંપનીઓ માટે દેશના વધતા જતાં ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સનો મહત્તમ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ જાહેરાત સરકારી અભિગમમાં એક મોટા બદલાવનું સૂચક છે. હવે સરકાર માત્ર સંધિઓ કરવા પર જ નહીં, પરંતુ તેનાથી નિકાસ કેવી રીતે વધે અને ભારતીય કંપનીઓને વૈશ્વિક બજારમાં કેવી રીતે સરળ એક્સેસ મળે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
કરારોથી અમલીકરણ સુધીનો સફર
ઘણા વર્ષોથી ભારતની વેપાર નીતિમાં સૌથી મોટી સમસ્યા એ રહી છે કે જે-તે દેશો સાથે થયેલા વેપાર કરારોનો પૂરતો લાભ ઉઠાવી શકાતો નથી. ઘણીવાર નિકાસકારો જટિલ નિયમો (Rules of Origin) કે ડોક્યુમેન્ટેશનને કારણે આ ફાયદાઓ ગુમાવી દે છે. આ નવો સેલ સરકાર અને બિઝનેસ વચ્ચે સેતુનું કામ કરશે, જે કંપનીઓને ખર્ચ ઘટાડવામાં અને વિદેશી બજારમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવામાં મદદ કરશે.
ક્વોલિટી અને સપ્લાય ચેઈન પર ફોકસ
આ પહેલ દ્વારા સરકાર વેપાર કરારોને માત્ર ટેરિફ ઘટાડવાના સાધન તરીકે નહીં, પણ લાંબા ગાળાના રોકાણના માળખા તરીકે જોઈ રહી છે. ખાસ કરીને India-EFTA Trade and Economic Partnership Agreement (TEPA) હેઠળ આવનારા $100 અબજના રોકાણ અને 10 લાખ નવી નોકરીઓનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. આ સફળતા માટે નિકાસ પ્રમોશન કાઉન્સિલને 5 વર્ષનો એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે, જેથી સ્થાનિક કંપનીઓ ક્વોલિટી અને કિંમતના મામલે સ્પર્ધામાં ટકી શકે.
પડકારો હજુ બાકી છે
જોકે આ એક સકારાત્મક પગલું છે, પણ નોન-ટેરિફ બેરિયર્સ હજુ પણ એક મોટો અવરોધ છે. પેકેજિંગના નિયમો, સેફ્ટી સર્ટિફિકેશન અને ક્વોલિટી ચેક જેવા ટેકનિકલ માપદંડો નિકાસમાં અડચણરૂપ બની શકે છે. ભૌગોલિક તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપ જેવી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને જોતા, રોકાણકારોએ સરકારના એક્શન પ્લાનનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. જો આ સેલ કંપનીઓને ટેકનિકલ મુશ્કેલીઓ પાર કરવામાં મદદ કરે, તો ચોક્કસપણે નિકાસ-લક્ષી સેક્ટરના માર્જિનમાં સુધારો જોવા મળી શકે છે.