ભારતનો ફુગાવો RBI ના ટાર્ગેટને પાર! દૂધ, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાએ ચિંતા વધારી.

RBI લક્ષ્યાંકની નજીક મોંઘવારી, ભાવ વધારાના મુખ્ય કારણો

ભારતનો રિટેલ ફુગાવો (Inflation) હવે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના 4% ના મધ્યમ-ગાળાના લક્ષ્યાંકને વટાવી શકે છે, જેમાં 60 બેસિસ પોઈન્ટ્સ સુધીનો વધારો થવાની શક્યતા છે. માર્ચમાં 3.40% રહેલો કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ (CPI) એપ્રિલમાં વધીને 3.48% પર પહોંચ્યો છે. ખાસ કરીને, ખાદ્ય મોંઘવારી (Food Inflation) 4.2% સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે વિસ્તૃત ભાવ દબાણનો સંકેત આપે છે.

ભાવ વધારા પાછળના મુખ્ય પરિબળો

આ મોંઘવારીમાં દૂધના ભાવનો મોટો ફાળો છે. તાજેતરમાં પ્રતિ લિટર ₹2 નો થયેલો વધારો હેડલાઇન ફુગાવામાં લગભગ 21 બેસિસ પોઈન્ટ્સ નો વધારો કરી શકે છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં થયેલા ₹3 પ્રતિ લિટરના તાજેતરના વધારાને કારણે પરિવહન ખર્ચ અને અનાજ, શાકભાજી જેવા ખાદ્ય પદાર્થો પર પણ અસર પડશે, જે સીધા 16 બેસિસ પોઈન્ટ્સ અને પરોક્ષ રીતે અન્ય 8 બેસિસ પોઈન્ટ્સ નો વધારો કરી શકે છે. આ વધારાનો હેતુ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના મોટા નાણાકીય ખાધને પહોંચી વળવાનો છે.

સોનાના ભાવમાં થયેલા વધારાએ પણ ફુગાવા પર દબાણ વધાર્યું છે, જે લગભગ 9 બેસિસ પોઈન્ટ્સ નો ફાળો આપે છે. આની પાછળનું મુખ્ય કારણ સોના પર આયાત ડ્યુટી (Import Duty) 6% થી વધારીને 15% કરવી છે. આ નિર્ણય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા બિન-જરૂરી સોનાની ખરીદી મુલતવી રાખવાના આહ્વાન બાદ લેવાયો હતો. નાણાકીય વર્ષ FY26 માં ભારતમાં સોનાની આયાત પહેલેથી જ 24% થી વધુ વધી ગઈ હતી.

વિશ્લેષકો શું કહે છે?

આ તમામ પરિબળોને કારણે, એપ્રિલના 3.48% થી હેડલાઇન ફુગાવો વધીને આશરે 4.09% સુધી પહોંચી શકે છે. બાર્કલેઝ (Barclays) માં ભારતના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ આસ્થા ગુડવાની (Aastha Gudwani) એ જણાવ્યું કે મે મહિનામાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં થયેલો વધારો ફુગાવામાં લગભગ 8 બેસિસ પોઈન્ટ્સ નો વધારો કરી શકે છે. વધુમાં, ખરીફ સિઝન માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) માં થનાર સુધારાને કારણે નાણાકીય વર્ષ FY27 માં હેડલાઇન CPI ફુગાવા પર 5-10 બેસિસ પોઈન્ટ્સ અસર થવાનો અંદાજ છે, જે વ્યાપક ફુગાવાના જોખમોને વધારે છે.