ભારત: એપ્રિલમાં મોંઘવારીનો દર **3.48%** પર પહોંચ્યો, ખાદ્ય પદાર્થો મોંઘા પણ શાકભાજી સસ્તા; લક્ઝરી વસ્તુઓમાં ભારે તેજી!

સ્ટેટિસ્ટિક્સ એન્ડ પ્રોગ્રામ ઇમ્પ્લિમેન્ટેશન મંત્રાલય (Ministry of Statistics & Programme Implementation) દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, એપ્રિલમાં રિટેલ મોંઘવારી દર 3.40% થી સહેજ વધીને 3.48% થયો છે. આ વધારા પાછળ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલો 4.20% નો વાર્ષિક વધારો મુખ્ય કારણ છે, જે માર્ચમાં 3.87% હતો. ખાસ કરીને, ટામેટાના ભાવમાં 35.28% અને ફ્લાવરના ભાવમાં 25.58% નો વધારો ગૃહિણીઓના બજેટ પર દબાણ લાવ્યો છે.

પરંતુ, આ સમગ્ર ચિત્ર એક વિરોધાભાસી ભાવ દર્શાવે છે. એક તરફ, આવશ્યક શાકભાજીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. બટાકાના ભાવમાં 23.69% નો ઘટાડો અને ડુંગળીના ભાવમાં 17.67% નો ઘટાડો નોંધાયો, જેણે મુખ્ય ફુગાવાના દરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી.

તેનાથી વિપરીત, બિન-આવશ્યક અને વૈભવી વસ્તુઓના ભાવમાં આશ્ચર્યજનક તેજી જોવા મળી. પર્સનલ કેર અને મિસલેનિયસ ગૂડ્સ (Miscellaneous Goods) ના ભાવમાં 17.66% નો મોટો વધારો થયો. કિંમતી ધાતુઓ અને જ્વેલરીમાં તો ભાવ આસમાને પહોંચ્યા. ચાંદીના ઘરેણાંના ભાવમાં 144.34% નો જંગી ઉછાળો આવ્યો, જ્યારે સોના અને અન્ય ઘરેણાંના ભાવમાં 40% થી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો. આ સ્થિતિ વૈશ્વિક કોમોડિટીના ભાવમાં થયેલા ફેરફારો અને લક્ઝરી માર્કેટમાં મજબૂત માંગ સૂચવે છે.

જોકે, મુખ્ય આર્થિક ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જોવા મળી. હાઉસિંગ મોંઘવારી 2.15% રહી, જ્યારે પરિવહન (Transport) ના ભાવ લગભગ સ્થિર -0.01% રહ્યા. આ દર્શાવે છે કે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ ભાવની વધઘટ છતાં, વ્યાપક ફુગાવો પ્રમાણમાં નિયંત્રણમાં છે. જોકે, પ્રાદેશિક સ્તરે ભાવમાં નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળ્યો. તેલંગાણામાં સૌથી વધુ 5.81% ફુગાવો નોંધાયો, ત્યારબાદ આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ અને કર્ણાટકનો ક્રમ આવે છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં વધુ છે.

આ જટિલ મોંઘવારી પ્રોફાઇલ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) માટે એક મોટો પડકાર છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ 4% ના લક્ષ્યાંકની અંદર ભાવ સ્થિરતા જાળવવાનો છે. FY27 માટે RBI એ 4.6% ફુગાવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, જ્યારે OECD એ આ અંદાજને સુધારીને 5.1% કર્યો છે. વૈશ્વિક કોમોડિટીના ભાવમાં વધઘટ અને સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ જેવા પરિબળો મોંઘવારી વધારવાનું જોખમ ઊભું કરે છે.

વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે સતત વધતા ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ, જે નીચલા આવક જૂથોને વધુ અસર કરે છે, તેનું સંચાલન કરવું એ મુખ્ય પડકાર છે. વૈભવી વસ્તુઓના ભાવમાં અચાનક થયેલો વધારો આવકની અસમાનતા અથવા ગ્રાહકોની માંગમાં જોવા મળતા મોટા તફાવતો તરફ ઇશારો કરી શકે છે. RBI હાલમાં નાણાકીય નીતિને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ જો વૈશ્વિક પુરવઠાના આંચકા વધે તો ઊંચા વ્યાજ દરો ફરીથી લાદવા પડી શકે છે.