ભારતમાં રિટેલ મોંઘવારી જૂન મહિનામાં વધીને **4.38%** પર પહોંચી ગઈ છે. આ છેલ્લા **18 મહિનામાં** પ્રથમ વખત છે જ્યારે મોંઘવારી RBIના **4%** ના લક્ષ્યાંકને વટાવી ગઈ છે. ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં થયેલો વધારો અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની ઊંચી કિંમતોને કારણે વ્યાજ દરમાં કાપની અપેક્ષાઓ પર પાણી ફરી વળ્યું છે.
મોંઘવારી RBIના લક્ષ્યાંકથી ઉપર
ભારતમાં છૂટક ફુગાવાનો દર જૂન મહિનામાં વધીને 4.38% થયો છે, જે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના 4% ના લક્ષ્યાંક કરતા વધારે છે. 14 જુલાઈ, 2026 ના રોજ જાહેર થયેલા આ આંકડા મુજબ, છેલ્લા 18 મહિનામાં પ્રથમ વખત ફુગાવાએ સેન્ટ્રલ બેંકના નિર્ધારિત સ્તરને પાર કર્યું છે. આ વૃદ્ધિનું મુખ્ય કારણ ખાદ્ય ફુગાવામાં થયેલો વધારો છે, જે મે મહિનાના 4.78% ની સરખામણીમાં જૂનમાં વધીને 5.32% થયો છે.
મોનેટરી પોલિસી અને વ્યાજ દરો પર અસર
ભાવસ્તરમાં થયેલા આ અણધાર્યા વધારાને કારણે સેન્ટ્રલ બેંકની ભવિષ્યની મોનેટરી પોલિસી અંગે બજારની અપેક્ષાઓ બદલાઈ ગઈ છે. ફુગાવા લક્ષ્યાંક કરતાં વધુ હોવાથી, નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી થઈ ગઈ છે. તેના બદલે, કેટલાક વિશ્લેષકો હવે ભાવની અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવા માટે આ વર્ષના અંતમાં દરોમાં વધારાની શક્યતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. હાલમાં બેન્ચમાર્ક વ્યાજ દર 5.25% છે, અને RBI એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે તેના ફુગાવાના અનુમાનને અગાઉ 5.1% પર ગોઠવ્યું હતું.
ક્રૂડ ઓઈલની અસ્થિરતા અને વેપારનું દબાણ
વૈશ્વિક તેલ બજારો, ખાસ કરીને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલો 6% થી વધુનો ઉછાળો, ઘરેલું ભાવો પર દબાણ વધારી રહ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ $80 પ્રતિ બેરલની ઉપર પહોંચી ગયું છે. ભારત તેની મોટાભાગની તેલ જરૂરિયાત આયાત કરતું હોવાથી, આ ભાવ વધારાની દેશમાં ઇંધણ અને પરિવહન ખર્ચ પર સીધી અસર પડે છે.
વધુમાં, જૂનમાં ભારતનો વેપાર ખાધ (Trade Deficit) વધીને $30.4 બિલિયન થયો છે, જે ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ લાવી રહ્યો છે. નબળો રૂપિયો આયાતને વધુ મોંઘી બનાવે છે, જેનાથી ખાતર અને ઇંધણ જેવી આવશ્યક વસ્તુઓના ઘરેલું ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. આ ખાસ કરીને ચિંતાજનક છે કારણ કે FMCG ક્ષેત્ર સહિત ગ્રાહક વસ્તુઓ બનાવતી કંપનીઓએ પહેલેથી જ ગ્રાહકો પર 5-7% નો ખર્ચ વધારો પસાર કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
અર્થતંત્ર માટે ભવિષ્યના મુખ્ય પરિબળો
રોકાણકારો અને પરિવારો દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાના પ્રદર્શન પર નજીકથી નજર રાખશે, કારણ કે તેની અસર કૃષિ ઉત્પાદન અને ભવિષ્યના ખાદ્ય ભાવ પર પડશે. આ ઉપરાંત, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના સંકેતો વૈશ્વિક ચલણની હિલચાલ અને ઘરેલું મૂડી પ્રવાહને પ્રભાવિત કરી શકે છે. અણધાર્યા હવામાનની પેટર્ન અને અસ્થિર કોમોડિટીના ભાવોનું સંયોજન અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ બનાવે છે જે આગામી ત્રિમાસિક ગાળામાં કોર્પોરેટ નફા માર્જિન અને ગ્રાહક ખર્ચ શક્તિને અસર કરી શકે છે.