Whalesbook
વૈશ્વિક પડકારો સામે India Inc ને મજબૂત બનવાની સલાહ
RBI ના ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે ભારતીય ઉદ્યોગોને બદલાતી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં ટકી રહેવા માટે સાત મુખ્ય રણનીતિઓ અપનાવવા ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે. તેમણે Resilience (સ્થિતિસ્થાપકતા) વધારવા, બેલેન્સ શીટ મજબૂત કરવા, સપ્લાય ચેઇન અને બજારોમાં વિવિધતા લાવવા, કર્મચારીઓને નવી કુશળતા શીખવવા (reskilling), વ્યૂહાત્મક રોકાણ કરવા અને સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માં વધારો કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. આનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને વૈશ્વિક સમૃદ્ધિ અને લાંબા ગાળાની આર્થિક મજબૂતી માટે તૈયાર કરવાનો છે.
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને બજારની સ્થિતિ
આ રણનીતિનો અમલ એવા સમયે કરવામાં આવી રહ્યો છે જ્યારે Nifty 50 ઇન્ડેક્સ લગભગ 21.00 ના પ્રાઇસ-ટુ-અર્નિંગ (P/E) રેશિયો પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જોકે આ ઇન્ડેક્સમાં આ વર્ષે અને ગયા વર્ષે નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. એક મુખ્ય પડકાર 2025 માં જોવા મળ્યો હતો જ્યારે યુ.એસ. દ્વારા ટેરિફમાં 50% નો વધારો થતાં કેટલાક ક્ષેત્રોમાં નિકાસ ઓર્ડરમાં 20% થી 40% નો ઘટાડો થયો હતો. આ હોવા છતાં, નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં ભારતીય નિકાસ $825.25 બિલિયનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી છે અને 2026 સુધી મજબૂત વૃદ્ધિની ધારણા છે. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ જેવી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ ભારતની GDP વૃદ્ધિને નાણાકીય વર્ષ 2027 માં અંદાજિત 6.8% સુધી ધીમી પાડી શકે છે. બેલેન્સ શીટમાં સુધારો થયો છે, ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં ભારતનું આંતરરાષ્ટ્રીય અસ્ક્યામત-દેવાની રેશિયો 82.1% રહ્યો છે, પરંતુ 2025-2026 માં વિદેશી રોકાણ ઘટ્યું છે, જે સાવચેતીનો સંકેત આપે છે.
નવીનતા અને કુશળતાનો અભાવ
સરકારી પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય વેપારની સ્થિતિ, કાર્યબળની કુશળતા અને ટેકનોલોજીની પહોંચ સુધારવાનો છે. તેમ છતાં, R&D માં રોકાણ એક મોટી ચિંતાનો વિષય રહે છે. GDP ના લગભગ 0.64% જેટલો ભારતનો Gross Expenditure on R&D (GERD) વૈશ્વિક નેતાઓ જેવા કે યુ.એસ. (લગભગ 3%) અને ચીન (લગભગ 2.4%) ની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો છે. 2021 માં, ભારતીય ટોચની કંપનીઓએ તેમના નફાના માત્ર 2% R&D પર ખર્ચ્યા હતા, જ્યારે વિદેશમાં સમાન કંપનીઓ 29% થી 55% ખર્ચ કરે છે. આનાથી એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ (Advanced Manufacturing) પર મર્યાદા આવે છે અને ભારત નીચી-ટેક ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. AI અને ઓટોમેશન (AI and Automation) માટે કાર્યબળને ફરીથી તાલીમ આપવાની જરૂરિયાત પણ એક મોટો અવરોધ છે. અંદાજો સૂચવે છે કે 2027 સુધીમાં એક મિલિયનથી વધુ કુશળ AI પ્રોફેશનલ્સની અછત સર્જાઈ શકે છે, રિ-સ્કિલિંગ પ્રયાસો છતાં. R&D દ્વારા fueled ચીનનું હાઇ-ટેક ક્ષેત્રોમાં પ્રવેશ ભવિષ્યના વિકાસ માટે આ ક્ષેત્રના મહત્વને દર્શાવે છે. જોકે, Moody's Ratings ભારતને મજબૂત ઘરેલું માંગ અને સ્થિર નીતિઓને કારણે એક સ્થિતિસ્થાપક બજાર તરીકે જુએ છે.
ભારતીય કંપનીઓ માટે અમલીકરણના પડકારો
આ રણનીતિ અમલીકરણના નોંધપાત્ર પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. મુખ્ય સમસ્યા ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા R&D પર ઓછો ખર્ચ છે. 2025-26 ના બજેટમાં સરકારી ધ્યાન જાહેર ભંડોળ પર છે, જ્યારે ખાનગી પ્રતિબદ્ધતા પાછળ છે. આ વૈશ્વિક સરેરાશ R&D ખર્ચ GDP ના 1.5% ની સરખામણીમાં ભારતના 0.3% કરતા અલગ છે, જે નવીનતા-આધારિત અર્થતંત્ર તરફ ધીમી ગતિ દર્શાવે છે. AI પ્રતિભાની અછત એક બીજો જોખમ ઉમેરે છે; 2027 સુધીમાં AI પ્રોફેશનલ્સની માંગ લગભગ બમણી થવાની અપેક્ષા છે, જે ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન માટે જરૂરી એક મિલિયનથી વધુ કામદારોની અછત તરફ દોરી શકે છે. 2025 માં યુ.એસ. ટેરિફ જેવા ભૂતકાળના વેપાર સંરક્ષણવાદે શ્રમ-આધારિત ક્ષેત્રો અને નાના વ્યવસાયોને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું, જેના કારણે નિકાસ ઓર્ડરમાં ઘટાડો અને નોકરીઓ ગુમાવવી પડી હતી. "નેશનલ મેન્યુફેક્ચરિંગ મિશન" જેવા સરકારી પગલાં અસ્તિત્વમાં છે, પરંતુ તેમની વ્યાપક અસર અનિશ્ચિત છે. 2025 માં રૂપિયાની અસ્થિરતા, વર્ષના અંત સુધીમાં ડોલર સામે 90 ની નજીક પહોંચતા, વેપારમાં સામેલ વ્યવસાયો માટે જટિલતા ઉમેરે છે.
આગળનો માર્ગ: રોકાણ અને અનુકૂલન
આગળનો માર્ગ નીતિગત લક્ષ્યોને વાસ્તવિક વ્યવસાયિક કાર્યોમાં રૂપાંતરિત કરવા પર કેન્દ્રિત રહેશે. India Inc. ની Resilience વધારવામાં, નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવામાં અને નવીનતા તથા કાર્યબળ કૌશલ્યોમાં રોકાણ કરવામાં સફળતા નિર્ણાયક છે. પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ અને PM ગતિ શક્તિ હેઠળના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ જેવા સરકારી કાર્યક્રમો ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક એકીકરણને વેગ આપવાનો હેતુ ધરાવે છે. વર્લ્ડ બેંક નોંધે છે કે કુશળતા અને સંસ્થાઓ માટે જાહેર સમર્થન ટેરિફ અથવા સબસિડી કરતાં વધુ કાયમી લાભ આપે છે. વૈશ્વિક વૃદ્ધિ અનિશ્ચિત રહેતાં, ભારતના ખાનગી R&D ને પ્રોત્સાહન આપવાની અને AI ભવિષ્ય માટે તેના કાર્યબળને તાલીમ આપવાની ક્ષમતા તેની લાંબા ગાળાની સ્પર્ધાત્મકતા અને નવી તકો ઝડપી લેવાની ક્ષમતાને આકાર આપશે.