ભારતમાં ગ્રાહકોનો વપરાશ લોનના આધારે વધી રહ્યો છે. ઘરગથ્થુ દેવું હવે GDP ના લગભગ **48%** સુધી પહોંચી ગયું છે, જે ભવિષ્યમાં આર્થિક અસ્થિરતાનું સંકેત આપી રહ્યું છે.
ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં વપરાશ (Consumption) એ વિકાસનું મુખ્ય એન્જિન રહ્યું છે, પરંતુ નવા ડેટા મુજબ આ એન્જિન હવે દેવાના સહારે ચાલી રહ્યું છે. ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં ભારતમાં ઘરગથ્થુ દેવું વધીને GDP ના અંદાજે 47.8% થઈ ગયું છે. આ આંકડો અર્થતંત્ર માટે ચેતવણીની ઘંટડી સમાન છે.
રિટેલ ક્રેડિટ તરફ ઝુકાવ
ભૂતકાળમાં ભારતીયો મુખ્યત્વે હોમ લોન જેવી એસેટ-બેક્ડ લોન લેતા હતા, જે પ્રમાણમાં સુરક્ષિત ગણાય છે. પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ છે. અત્યારે પર્સનલ લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ ફાઇનાન્સ જેવી નોન-હાઉસિંગ રિટેલ લોનનો હિસ્સો કુલ જવાબદારીઓના 58.4% સુધી પહોંચી ગયો છે. ખાસ કરીને ગોલ્ડ-બેક્ડ લોનમાં તો વાર્ષિક ધોરણે 42% થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આ સૂચવે છે કે લોકો આવક વધવાને બદલે ઘરના ખર્ચને પહોંચી વળવા ઉંચા વ્યાજની લોન પર નિર્ભર થઈ રહ્યા છે.
પોલિસી અને આંકડાકીય મૂંઝવણ
MOSPI ના ડેટામાં ઘણીવાર નાની દુકાનો કે વ્યવસાયિક લોનને પણ ઘરગથ્થુ દેવામાં ગણવામાં આવે છે, જેના કારણે અસલી ચિત્ર સમજવું મુશ્કેલ બને છે. Reserve Bank of India (RBI) માટે પણ આ એક પડકાર છે. ઓગસ્ટ 2026 ની મીટિંગમાં RBI એ રેપો રેટ 5.25% પર સ્થિર રાખ્યો છે, પરંતુ જ્યારે લોકો પહેલેથી જ મોટા EMI ના બોજ હેઠળ દબાયેલા હોય, ત્યારે વ્યાજ દરોમાં ફેરફારની અસર પણ મર્યાદિત બની જાય છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
જો લોનના આધારે ચાલતો આ વપરાશનો ફુગ્ગો ફૂટશે, તો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોબાઈલ જેવા સેક્ટર્સમાં માંગમાં મોટો ઘટાડો આવી શકે છે. રોકાણકારોએ પર્સનલ લોન અને માઈક્રો-લેન્ડિંગ સેગમેન્ટમાં 'ડેલિનક્વન્સી રેટ' (લોન ચૂકવવામાં વિલંબ) પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.