ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા: ઈરાન સંઘર્ષની અસર, ભાવમાં ફરી ઉછાળો

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)ના સપ્લાયમાં મોટો વિક્ષેપ આવ્યો છે, જેની સીધી અસર ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર પડી રહી છે.

લગભગ 10 અઠવાડિયા સુધી ભાવ સ્થિર રાખીને ઓઇલ કંપનીઓ નુકસાન ભોગવી રહી હતી. પરંતુ, વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવો અને પુરવઠામાં અનિશ્ચિતતાને કારણે આ નુકસાન સહન કરવું મુશ્કેલ બન્યું, પરિણામે રિટેલ ઇંધણના ભાવમાં સુધારો કરવો પડ્યો.

દિલ્હીમાં પેટ્રોલના ભાવ ₹0.87 વધીને ₹98.64 પ્રતિ લિટર થયા છે, જ્યારે ડીઝલ ₹0.91 વધીને ₹91.58 પ્રતિ લિટર થયું છે. મુંબઈમાં પેટ્રોલ ₹0.91 વધીને ₹107.59 અને ડીઝલ ₹0.94 વધીને ₹94.08 થયું છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલ ₹0.96 વધીને ₹109.70 અને ડીઝલ ₹0.94 વધીને ₹96.07 થયું છે. ચેન્નઈમાં પેટ્રોલ ₹0.82 અને ડીઝલ ₹0.86 વધીને અનુક્રમે ₹104.49 અને ₹96.11 થયા છે.

ઈરાન અને અન્ય દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના સપ્લાય ચેઇનમાં ગંભીર વિક્ષેપ સર્જાયો છે. ભારત, જે પોતાની મોટાભાગની ઓઇલ જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે, તે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના વધતા ભાવોથી સીધી રીતે પ્રભાવિત થયું છે. 15 મે સુધીમાં, ભારતીય ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્કેટની સરેરાશ કિંમત $69.01 થી વધીને $110.73 પ્રતિ બેરલ થઈ ગઈ હતી, જે $41.72 (લગભગ 60.45%) નો વધારો દર્શાવે છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં અડચણો, જે ભારત માટે ઓઇલ અને LPG ના પરિવહન માટે એક મુખ્ય માર્ગ છે, તેણે પરિસ્થિતિ વધુ વણસાવી છે. યુ.એસ.-ઈરાન તણાવે શિપિંગ પ્રવૃત્તિઓને અસર કરી છે અને આયાત ખર્ચમાં વધારો કર્યો છે. આ દબાણમાં, ભારતીય રૂપિયો પણ યુ.એસ. ડોલર સામે નબળો પડીને ₹96 ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઇલ સહિત ડોલરમાં થતી તમામ આયાત વધુ મોંઘી બની છે.

આ ઇંધણના ભાવ વધારાને કારણે દેશભરમાં મોંઘવારી વધવાની અને પરિવહન ખર્ચમાં વૃદ્ધિ થવાની અપેક્ષા છે. વ્યાપારી વાહનો અને જાહેર પરિવહન માટે સંચાલન ખર્ચમાં વધારો થતાં, આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, દિલ્હી-NCR માં CNG ના ભાવમાં પણ તાજેતરમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં દિલ્હીમાં CNG નો ભાવ હવે ₹80.09 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જો વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવો યથાવત રહેશે, તો ઘરેલું ઇંધણના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.