FY27 માં સરકારને અંદાજિત **₹70,000 થી ₹80,000 કરોડની** વધારાની ફર્ટિલાઈઝર સબસિડીની જરૂર પડશે. પાંચ મહિનામાં જ **58%** બજેટ વપરાઈ જતાં સરકારી તિજોરી અને ફર્ટિલાઈઝર સેક્ટર પર દબાણ વધ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકાર હાલના નાણાકીય વર્ષમાં ફર્ટિલાઈઝર સબસિડીના મોટા ઓવરરનનો સામનો કરી રહી છે. અંદાજ મુજબ આ આંકડો ₹70,000 થી ₹80,000 કરોડ વચ્ચે રહી શકે છે. જોકે આ આંકડો અગાઉના અનુમાન કરતા ઓછો છે, પરંતુ ગ્લોબલ કોમોડિટી માર્કેટમાં રહેલી વોલેટિલિટીને કારણે સરકારી બજેટ મેનેજમેન્ટ માટે આ એક મોટો પડકાર છે.
ફિસ્કલ પ્રેશર અને બજેટનો ઉપયોગ
FY27 માટે સરકારે ફર્ટિલાઈઝર સબસિડી તરીકે ₹1.77 લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવ્યું હતું. જોકે, સરકારી ડેટા મુજબ પ્રથમ પાંચ મહિનામાં જ 58% બજેટનો વપરાશ થઈ ગયો છે. ખેડૂતોને સસ્તા ભાવે ખાતર મળી રહે તે માટે સરકાર આટલા મોટા ખર્ચનો બોજ સહન કરી રહી છે. વિશ્લેષકોના મતે, વર્ષના અંત સુધીમાં કુલ સબસિડી આઉટફ્લો ₹2.5 લાખ કરોડ થી ₹3.4 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
ગ્લોબલ પ્રાઈસ ટ્રેન્ડની મિશ્ર અસર
સબસિડીના ઓવરરનનું મુખ્ય કારણ ઈન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં યુરિયાના ભાવમાં ઘટાડો છે. વેસ્ટ એશિયામાં સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા ભાવ ઉંચા ગયા હતા, જે હવે થોડા સ્થિર થયા છે. જોકે, આ રાહત યુરિયા પૂરતી જ મર્યાદિત છે. અન્ય આવશ્યક પોષક તત્વો જેવા કે DAP (Di-ammonium phosphate), MOP (Muriate of potash) અને ફોસ્ફોરિક એસિડના ભાવ હજુ પણ ઉંચા અને અસ્થિર છે, જે સબસિડીના ભારણને ઘટાડવામાં અવરોધરૂપ બની રહ્યા છે.
ફર્ટિલાઈઝર સેક્ટર પર અસર
રોકાણકારો માટે આ સ્થિતિ પડકારજનક છે. ફર્ટિલાઈઝર કંપનીઓ વર્કિંગ કેપિટલ માટે સરકારી સબસિડી પર નિર્ભર હોય છે. બજેટ કરતા વધુ સબસિડીનું બિલ આવતા પેમેન્ટમાં વિલંબ થઈ શકે છે, જેનાથી કંપનીઓ પર દેવાનું ભારણ વધવાની શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, 'ન્યુટ્રિએન્ટ બેઝ્ડ સબસિડી' (NBS) હેઠળ ખેડૂતોનું રક્ષણ કરવા માટે કંપનીઓ પર માર્જિનનું દબાણ પણ જોવા મળી શકે છે.