Whalesbook
તેલ સંકટ અને વૈશ્વિક ભય બન્યા આઉટફ્લોનું કારણ
આ રેકોર્ડ આઉટફ્લોનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલી અસ્થિરતા અને ભય છે. ખાસ કરીને, ઈરાન સંઘર્ષ વધુ વકરતા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. આ ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, યુ.એસ. ડોલરની વધતી મજબૂતી અને યુ.એસ. ફેડરલ રિઝર્વ જેવી સેન્ટ્રલ બેંકોના કડક વલણને કારણે રોકાણકારો સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળી રહ્યા છે અને ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી પૈસા કાઢી રહ્યા છે.
૨૦૨૬ના પ્રથમ ચાર મહિનામાં જ વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય ઇક્વિટીઝમાંથી $20 બિલિયન થી વધુનું ભંડોળ પાછું ખેંચી લીધું છે. આ આંકડો ૨૦૨૫માં થયેલા કુલ $18.9 બિલિયનના આઉટફ્લો કરતાં પણ વધારે છે. આમાંથી લગભગ $19 બિલિયનનું વેચાણ ઈરાન સંઘર્ષ વધ્યા બાદ થયું હતું.
આ કારણે, ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે નવી નીચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે, જે એપ્રિલ ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં લગભગ 95.12 પ્રતિ યુ.એસ. ડોલર પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. આ વર્ષે ઉભરતી એશિયન કરન્સીઓમાં તેનું પ્રદર્શન સૌથી ખરાબ રહ્યું છે. બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ, નિફ્ટી 50 અને સેન્સેક્સમાં પણ આ અસર જોવા મળી છે, જે વર્ષ-દર-તારીખ (YTD) ધોરણે અનુક્રમે 8.2% અને 9.8% ઘટ્યા છે.
AI નો ડર IT સેક્ટરને અસર કરી રહ્યો છે
બીજી તરફ, ભારતીય IT સેક્ટર પણ રોકાણકારોની ચિંતાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા સંભવિત વિક્ષેપ (disruption) અંગેની ચિંતાઓને કારણે આ સેક્ટરમાંથી લગભગ $22,000 કરોડનું રોકાણ પાછું ખેંચાયું છે. દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાન જેવા દેશો AI અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે રોકાણકારોને આકર્ષી રહ્યા છે, તેની સામે ભારતમાં સ્પષ્ટ AI ગ્રોથ સ્ટોરીનો અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
આ જ કારણ છે કે નિફ્ટી IT ઇન્ડેક્સ આ વર્ષે લગભગ 25% ઘટ્યો છે. રોકાણકારોને ડર છે કે AI પરંપરાગત IT સેવાઓની આવક ઘટાડી શકે છે અને નોકરીઓ પર અસર કરી શકે છે. ભલે વૈશ્વિક IT ખર્ચ 2026માં $176 બિલિયનથી વધી જવાનો અંદાજ છે, પરંતુ AIના કારણે આગામી વર્ષોમાં IT સેવાઓના ભાવમાં વાર્ષિક **2-3%**નો ઘટાડો થઈ શકે છે. સેન્સેક્સ માટે P/E રેશિયો લગભગ 21.1ની આસપાસ છે, જે સૂચવે છે કે વેલ્યુએશન યોગ્ય સ્તરે છે, પરંતુ અન્ય બજારોની જેમ અહીં આકર્ષક ગ્રોથ સ્ટોરીનો અભાવ છે.
આર્થિક દબાણ અને રૂપિયાનું અવમૂલ્યન
ભારતની લગભગ 90% જેટલી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પર નિર્ભરતાને કારણે, ઊંચા તેલના ભાવ તેની ઇકોનોમીને વધુ નબળી પાડી શકે છે. તેલના ભાવમાં 10% નો વધારો એશિયાના બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટને GDPના 0.3% સુધી વધારી શકે છે, જેમાં ભારત સૌથી વધુ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. રૂપિયાના અવમૂલ્યન (depreciation) થી વિદેશી રોકાણકારોના વળતર પર અસર થાય છે અને આયાતી મોંઘવારી પણ વધે છે.
સ્થાનિક રોકાણકારોનો ટેકો, પણ વિદેશી ભંડોળ મુખ્ય
જોકે, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (Mutual Funds) દ્વારા સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) ના સતત પ્રવાહને કારણે બજારને થોડો ટેકો મળી રહ્યો છે. પરંતુ, CLSA જેવા વિશ્લેષકો માને છે કે બજારમાં સ્થાયી તેજી માટે વિદેશી મૂડી (Foreign Capital) નું પાછું આવવું જરૂરી છે. જોકે તેલના ભાવમાં વધારો કદાચ અસ્થાયી હોઈ શકે છે, પરંતુ ઊર્જા આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ ૨૦૨૬ દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.